Yaralanma dosyası tek kalem değildir

Dört kalem, dört ayrı yol

Bu tablonun en çok şaşırtan iki satırı birinci ve dördüncü. Tedavi giderlerinin sigortadan çıkmış olması ve manevi tazminatın hiç kapsamda olmaması, dosyayı yürütürken beklentiyi doğru kurmayı gerektiriyor.

Tablodaki bir başka ayrıntı: dört kalem farklı zamanlarda netleşiyor. Tedavi giderleri süreç içinde, iş göremezlik çalışılamayan dönem bitince, sürekli sakatlık durum kalıcı hâle gelince, manevi tazminat ise yargılama sonunda. Bu yüzden yaralanmalı bir dosyanın tamamının kapanması aylar hatta yıllar alabiliyor.

Tedavi giderleri: artık SGK'da

Bu, son yıllarda yapılan en önemli değişikliklerden biri. 6111 sayılı Kanun'un 59. maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi değiştirildi ve trafik kazalarından doğan sağlık hizmeti bedelleri SGK'ya devredildi.

Düzenlemenin en dikkat çeken yanı şu: ödeme, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın yapılıyor. Yani SGK'lı olmayan bir kişinin trafik kazası kaynaklı tedavi giderleri de bu kapsamda.

Genel şartlar da buna uyumlu: A.5(b) bendi, sağlık giderleri teminatının SGK tarafından karşılandığını ve sigorta şirketi ile Güvence Hesabı'nın bu teminata ilişkin sorumluluğunun sona erdiğini belirtiyor.

Pratik sonucu şu: tedavi giderleri için doğrudan sigorta şirketine başvurmak çoğu zaman vakit kaybı oluyor. Doğru sıra, sağlık kuruluşuna gidildiğinde olayın trafik kazası olarak kayda geçmesini sağlamak. Ayrıntısı tedavi masraflarını kim öder yazısında.

Geçici iş göremezlik: çalışamadığın süre

Kaza nedeniyle çalışamadığın dönemde oluşan gelir kaybı talep edilebilir bir kalem. Burada belirleyici olan iki şey var: sürenin uzunluğu ve kaybın belgelenmesi.

• Rapor süresi — doktorun verdiği istirahat süresi temel dayanak.
• Gelir durumu — ücretliysen bordro, serbest çalışıyorsan gelirini gösteren belgeler.
• Fiilî kayıp — ücretin kesilmediyse değerlendirme farklılaşabilir.

Serbest çalışanlar için bu kalem genellikle daha zorlu, çünkü gelir dalgalı olabiliyor ve belgelenmesi daha fazla evrak gerektiriyor. Kaza öncesi dönemin gelir kayıtlarını hazırlamak dosyayı güçlendiriyor.

Bir ayrım daha: ücretin kesilmediyse değerlendirme farklılaşıyor. İşvereni ücreti ödemeye devam etmişse fiilî bir gelir kaybı doğmamış olabiliyor; bu durumda talep, izin günlerinin kullanılması gibi dolaylı kayıplar üzerinden tartışılıyor. Ücretli çalışanlar için bu nokta önceden netleştirilmeli.

Sürekli sakatlık: en büyük kalem olabilir

Yaralanmanın kalıcı bir sonucu kaldıysa, bu kalem diğerlerinin toplamını aşabiliyor. Hesap iki unsura dayanıyor: sakatlık oranı ve kişinin durumu.

Sakatlık oranı, yetkili sağlık kuruluşunun düzenlediği rapora göre tespit ediliyor. Tespitin ancak durum kalıcı hâle geldiğinde yapılabilmesi, bu dosyaların neden uzun sürdüğünü de açıklıyor: tedavi ve rehabilitasyon sürerken yapılan bir ölçüm gerçeği göstermiyor.

Hesabın ayrıntısı aktüeryal ve hukuki bir konu; burada formül ya da rakam vermiyoruz. Ayrıntısı sürekli sakatlık tazminatı yazısında.

Bu kalemin bir özelliği daha var: bedeni limit içinde değerlendiriliyor ve diğer bedeni kalemlerle aynı tavanı paylaşıyor. Ağır sakatlıkların olduğu, birden fazla kişinin yaralandığı kazalarda limit beklenenden hızlı doluyor ve kalan tutar kusurlunun şahsi borcuna dönüşüyor.

Manevi tazminat: kapsam dışı

Genel şartların A.6(f) bendi tek satır: "Manevi tazminat talepleri." Yani bu kalem zorunlu trafik sigortasının teminatı dışında.

Karşılanmasının iki yolu var: kusurlu tarafın İMM teminatı bu kalemi kapsıyorsa oradan, kapsamıyorsa doğrudan kusurlu kişiden. İkinci yolda bir tavan yok ve süreç yargıya taşınıyor.

Ağır yaralanmalı kazalarda yaralanan kişinin kendisi ve belirli hâllerde yakınları ayrı ayrı talepte bulunabiliyor. Bu da kalemi büyüten unsurlardan biri. Ayrıntısı İMM manevi tazminatı karşılar mı yazısında.

İMM'nin bu kalemi kapsayıp kapsamadığı poliçeden poliçeye değişiyor ve teklif aşamasında sorulacak en belirleyici satır bu. Primi az etkileyen ama ağır kazalarda en büyük farkı yaratan tercih olduğu için, İMM alırken limit kadar bu satırı da konuşmak gerekiyor.

Kim talep edebilir?

Burada üçüncü şahıs kuralı devreye giriyor ve dosyanın kaderini belirliyor:

• Karşı araçtakiler ve yayalar — klasik üçüncü şahıs, kusurlu tarafın poliçesinden talep ederler.
• Kusurlu araçtaki yolcular — üçüncü şahıs sayılırlar; bedeni zararları o poliçeden karşılanır.
• Kusurlu aracın sürücüsü ve işleteni — kendi poliçelerine göre üçüncü şahıs değiller; o poliçeden tazminat alamazlar.

Üçüncü madde en çok şaşırtanı. Ama bir kapı daha var: kusur karşı taraftaysa, sürücü onun poliçesine göre üçüncü şahıstır ve oradan talep edebilir. Ayrıntısı üçüncü şahıs yazısında.

Dosyayı güçlendiren beş belge

1. Acil servis kaydı ve ilk muayene raporu. Yaralanmanın kazayla bağını kuran temel belge; sonradan temini zor.
2. Tedavi sürecinin tamamına ait epikriz ve raporlar.
3. İstirahat raporları. İş göremezlik kaleminin dayanağı.
4. Gelir belgeleri. Bordro, vergi kayıtları ya da gelir gösteren diğer evrak.
5. Yetkili sağlık kuruluşundan sakatlık raporu. Sürekli sakatlık talebi varsa dosyanın merkezi.

Birinci madde en çok atlananı: kaza günü "bir şeyim yok" denilip hastaneye gidilmediğinde, haftalar sonra ortaya çıkan şikâyetin kazayla ilişkisini kurmak zorlaşıyor. Ağrı varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna gidip kayda geçirmek işine yarıyor.

Bu yazı ne değil

Tazminat hesabı hukuki ve aktüeryal bir konu; her dosya kendi koşullarıyla değerlendiriliyor. Burada anlatılan şey mekanizma: hangi kalem nereden karşılanıyor ve ne zaman netleşiyor.

Somut bir dosyan varsa poliçeyi ve genel şartları birlikte okuyabiliriz. Ama tıbbi değerlendirme ve tazminat hesabı için hekim ve avukat desteği gerekiyor; biz hukuki danışmanlık vermiyoruz.

Branşın tamamını trafik sayfasında, terimleri sözlükte bulabilirsin.

Sık sorulanlar