En ağır kazada en büyük kalem

Manevi tazminat nedir?

Maddi tazminat, uğranılan parasal zararı karşılar: onarım bedeli, tedavi gideri, kaybedilen kazanç. Hesaplanabilir ve belgelenebilir.

Manevi tazminat ise parayla ölçülemeyen zararı konu alır: acı, elem, yaşam kalitesinin kalıcı olarak düşmesi, yakının kaybı. Hesabı belgeye değil, mahkemenin takdirine dayanır.

Bu yüzden önceden kestirmek zordur ve tam da bu yüzden sigortacılık açısından zorlu bir kalemdir.

Bir ayrım daha karışıyor: manevi tazminat bedeni zararın bir parçası değil, ayrı bir kalem. Tedavi gideri, iş göremezlik ve sakatlık tazminatı bedeni zararın parasal sonuçlarıdır ve zorunlu trafik sigortası bunları karşılar. Manevi tazminat ise ayrı bir hukuki temele dayanır ve o poliçenin kapsamı dışındadır.

Hangi poliçe neyi karşılıyor?

Tablodaki tek belirsiz hücre İMM'nin manevi sütunu. Ve ağır kazalarda en çok fark yaratan hücre de o.

Tablodaki belirsizliğin pratik anlamı şu: aynı fiyat aralığındaki iki İMM poliçesinden biri bu kalemi kapsarken diğeri kapsamayabilir ve bu, poliçenin üzerinde tek bir satır olarak yazar. Teklif karşılaştırırken bakılması en kolay, atlanması da en kolay satır.

Neden en büyük kalem olabiliyor?

Ölümlü bir kazada tazminat talebi birkaç kalemden oluşur:

• Destekten yoksun kalma tazminatı — ölenin desteğinden yoksun kalan yakınları için, maddi kalemdir.
• Cenaze ve defin giderleri — maddi kalemdir.
• Manevi tazminat — eş, çocuk, anne-baba ve bazı hâllerde kardeşler ayrı ayrı talep edebilir.

Manevi tazminatı büyüten şey, birden fazla kişinin ayrı ayrı talep edebilmesi. Tek bir kaza, birkaç ayrı manevi tazminat davası doğurabilir ve toplam, maddi kalemleri aşabilir.

Ağır yaralanmalı kazalarda da aynı mantık işler: yaralanan kişinin kendisi ve ağır sakatlık hâllerinde yakınları talepte bulunabilir.

Kimler talep edebilir?

Manevi tazminatı büyüten asıl unsur, talep edebilecek kişi sayısı. Ölümlü bir kazada talep yalnızca bir kişiden gelmez.

• Eş ve çocuklar ayrı ayrı talepte bulunabilir.
• Anne ve baba için de talep hakkı doğabilir.
• Kardeşler bakımından, olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılır.
• Ağır yaralanma hâllerinde yaralananın kendisi ve belirli yakınları talepte bulunabilir.

Her talep ayrı değerlendirilir ve mahkeme her biri için ayrı bir tutara hükmedebilir. Tek bir kazadan doğan toplam manevi tazminat, bu yüzden maddi kalemleri aşabiliyor.

Poliçende bu kalem kapsamdaysa, limitin tek bir talebe mi yoksa toplam talebe mi uygulandığını da sor. İki yapı çok farklı sonuç verir.

Ağır yaralanmalı kazalarda bir ayrıntı daha var: yaralananın yakınları da belirli hâllerde manevi tazminat talebinde bulunabiliyor. Yani talep eden kişi sayısı yalnızca ölümlü kazalarda artmıyor; kalıcı ve ağır sakatlık hâllerinde de birden fazla dosya doğabiliyor.

Poliçende nasıl kontrol edersin?

1. Kasko poliçenin özel şartlarını aç. İMM teminatına ilişkin bölümü bul.
2. "Manevi tazminat" ifadesini ara. İki yerde geçebilir: teminat kapsamında ya da istisnalar listesinde.
3. Alt limit var mı bak. Kapsama alınmış olsa bile manevi tazminat için ayrı ve daha düşük bir limit uygulanabiliyor.
4. Emin olamazsan yazılı sor. Acentene ya da şirkete e-posta at; gelen yazılı cevabı sakla.

Dördüncü maddeye bir ekleme: cevabı yazılı istemenin pratik faydası, poliçeyi kendin okumanın zorluğundan geliyor. Özel şartlarda bu kalem bazen "manevi tazminat talepleri teminat kapsamındadır" diye açıkça yazar, bazen de "teminat maddi ve bedeni zararlarla sınırlıdır" gibi dolaylı bir cümleyle kapsam dışına alınır. İkinci ifade biçimi gözden kaçıyor.

Kapsama almanın yolu var mı?

Genellikle var ve birkaç biçimde karşına çıkar:

• Üst paketlerde standart olarak bulunabilir. Aynı şirketin farklı paketleri bu konuda farklı davranır.
• Ek prim ile eklenebilir. Bazı şirketler ayrı bir teminat olarak sunar.
• Alt limitle kapsanabilir. Tam limit yerine daha düşük bir tavanla dahil edilir; hiç olmamasından iyidir ama farkını bilmen gerekir.

Teklif karşılaştırırken bu satır, iki poliçe arasındaki prim farkını açıklayan en sessiz kalemlerden biri. Fiyatı düşük olan teklifin bu satırda ne yazdığına mutlaka bak.

Alt limitli kapsama dair bir not: bu seçenekte manevi tazminat kapsamdadır ama İMM limitinin tamamı bu kalem için kullanılamaz; daha düşük bir tavan uygulanır. Tam kapsam olmasa da hiç olmamasından belirgin şekilde iyi. Teklifte "manevi tazminat dahil" ifadesini gördüğünde, ayrı bir alt limit olup olmadığını da sormak gerekiyor.

Hukuki tarafı: bu yazı ne değil

Manevi tazminat hesabı mahkemenin takdirine dayanır ve her dosya kendi şartlarıyla değerlendirilir. Burada anlatılan şey, poliçenin bu kalemi kapsayıp kapsamadığı; tazminatın ne kadar olacağı değil.

Hakkında açılmış bir dava varsa ya da talep geldiyse, poliçe kapsamını kontrol etmekle birlikte hukuki destek almak yerinde olur. Biz hukuki danışmanlık vermiyoruz; poliçenin ne dediğini birlikte okuyabiliriz.

İMM'nin genel işleyişini İMM nedir yazısında, limit seçimini limit yazısında bulabilirsin.

Sık sorulanlar