Trafik sigortası kendi aracına tek kuruş ödemez

Neden ödemiyor?

Poliçenin resmî adı sorunun cevabını veriyor: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası. Sigortalanan şey araç değil, işletenin başkalarına karşı doğan hukuki sorumluluğu.

Devletin bu poliçeyi zorunlu tutmasının sebebi araç sahibini korumak değil, trafikte zarar gören kişinin karşılıksız kalmamasını sağlamak. Yani poliçe senin lehine değil, senin zarar verdiğin kişinin lehine çalışıyor. Senin kazancın dolaylı: ödeyemeyeceğin bir borcun altına girmemiş oluyorsun.

Bu mantığın bir sonucu daha var: poliçe araca bağlıdır, kişiye değil. Aracını senin bilgin dâhilinde kullanan birinin yaptığı kazada da teminat çalışır, çünkü güvence altına alınan şey aracın işletilmesinden doğan sorumluluk. Ama bu, araçtaki herkesin korunduğu anlamına gelmiyor — kimin tazminat alabileceği ayrı bir konu.

İki poliçe, iki ayrı iş

Tablodaki ilk satır her şeyi özetliyor: ikisi birbirinin tersi. Bu yüzden "sigortam var" cümlesi, hangi sigortan olduğunu söylemeden bir anlam ifade etmiyor.

Bir kazada ikisi birden çalışabilir ve bu normaldir: karşı tarafın aracını senin trafik poliçen öder, kendi aracını kaskon öder. Ama bunlar iki ayrı dosyadır — ayrı numara, ayrı eksper, ayrı süreç. "Dosyam kapandı" denildiğinde hangi dosyanın kapandığını sormak bu yüzden gerekiyor.

Kusursuzsan: kendi aracın yine ödenir, ama başka kapıdan

Kendi trafik poliçen kendi aracını ödemiyor — ama karşı tarafın trafik poliçesi ödüyor. Kusur onda ise, onun poliçesine göre sen üçüncü şahıssın ve aracının onarım bedelini oradan talep edebilirsin.

Üstelik yalnızca onarım bedelini değil. Kusursuz olduğun bir kazada karşı tarafın poliçesinden talep edebileceğin üç kalem var:

1. Onarım bedeli — aracındaki hasar, maddi limit dahilinde.
2. Değer kaybı — onarıldıktan sonra aracın satış değerindeki düşüş.
3. Kira bedeli — aracı kullanamadığın süre için.

Üçünü birden yazmak hiçbir şeye mal olmuyor; yazmamak iki kalemi kaybettiriyor. Ayrıntısı kusursuzum, ne yapmalıyım yazısında.

Bir ara yol daha var ve az biliniyor: aracına acilen ihtiyacın varsa önce kaskonu kullanıp sonra değer kaybı ve kira bedelini karşı taraftan talep edebilirsin. Kaskoyu kullanmış olman bu iki kalemi istemene engel değil.

Bu yolun bedeli kaskondaki muafiyet ve oluşan hasar kaydı. Buna karşılık süreç belirgin şekilde hızlanıyor, çünkü kendi şirketinle muhatap oluyorsun. Acelen yoksa doğrudan karşı tarafın poliçesine gitmek daha avantajlı.

Kusur sende ya da karşı taraf sigortasızsa

İki zor durumda kendi aracın tamamen açıkta kalıyor:

Üçüncü satır önemli bir yanlış anlamayı düzeltiyor: Güvence Hesabı araç hasarını ödemiyor. O fon bedeni zararlar için kurulmuş. Ayrıntısı karşı tarafın sigortası yoksa yazısında.

İkinci satırdaki halefiyet mekanizmasını da bilmek gerekiyor: kaskon ödeme yaptıktan sonra şirket senin yerine geçer ve ödediğini kusurlu taraftan tahsil etmeye çalışır. Tahsilat tamamlandığında birçok şirket hasarsızlık indirimini iade ediyor — ama kendiliğinden değil, sorman gerekiyor. Yenilemeden birkaç hafta önce acenteni aramak için iyi bir sebep.

"Full kasko" ile trafik aynı şey mi?

Hayır, ve bu iki ifade sürekli karışıyor. "Full kasko" poliçede karşılığı olmayan bir ifade — sektörde "geniş teminatlı kasko" anlamında kullanılıyor ama neyi kapsadığı şirkete göre değişiyor.

Teklif alırken "full mü?" diye sormanın bir faydası yok. Sorulacak şey teminat listesinin kendisi: İMM var mı, ikame araç kaç gün, parça esası orijinal mi eşdeğer mi, muafiyet ne kadar.

Aynı karışıklık "zorunlu kasko" ifadesinde de görülüyor. Kasko zorunlu değildir. Aracı krediyle alırken banka kasko istiyorsa bu yasal bir zorunluluk değil, kredi sözleşmesinin bir şartıdır — ve poliçeye dain-i mürtehin şerhi konulmasının sebebi de budur.

Peki trafik poliçesi ne işe yarıyor?

Kendi aracını ödemiyor olması onu gereksiz yapmıyor — aksine, karşıladığı risk kaskonun karşıladığından çok daha büyük olabiliyor:

• Karşı tarafın aracı seninkinden pahalı olabilir. Lüks bir araca çarptığında ortaya çıkan borç, senin aracının değerini kat kat aşabilir.
• Bedeni zararların tavanı yok. Yaralanma ve ölüm hâlinde doğan tazminatlar, hiçbir aracın değeriyle kıyaslanamayacak büyüklüğe ulaşabiliyor.
• Zincirleme kazada birden fazla araç söz konusu olabilir.
• Poliçesiz kalmanın bedeli idari para cezası, aracın trafikten men edilmesi ve zararın tamamının şahsi borca dönüşmesi.

Yani trafik poliçesi seni korumuyor ama seni iflastan koruyor. İkisi farklı şeyler.

Doğru kurgu: hangi poliçe neyi kapatıyor?

1. Zorunlu trafik — karşı tarafa verdiğin zarar. Zorunlu, limitleri mevzuatla belirli.
2. İMM — trafik limiti yetmediğinde devreye giren ikinci katman. Manevi tazminatı kapsayıp kapsamadığını ayrıca sor.
3. Kasko — kendi aracın.
4. Ferdi kaza — kendi bedensel zararın. Trafik poliçesi sürücüyü kapsamadığı için bu satır önemli; ayrıntısı üçüncü şahıs yazısında.

Dördünün birlikte düşünülmesi gerekiyor. Tek tek bakıldığında her birinde bir boşluk görünüyor; birlikte bakıldığında o boşluklar birbirini kapatıyor.

Branşın tamamını trafik sayfasında, kasko tarafını kasko sayfasında, terimleri sözlükte bulabilirsin.

Sık sorulanlar