Poliçesi yok. Zararını kim ödeyecek?

Güvence Hesabı nedir?

Zorunlu sigortaların amacı mağduru korumak. Ama sigortasız bir araç kaza yaptığında bu amaç boşa düşüyor. Güvence Hesabı tam bu boşluk için kurulmuş bir güvence fonu.

Sigorta şirketlerinden toplanan katkılarla finanse ediliyor ve belirli hâllerde mağdurun zararını üstleniyor. Sonra da ödediğini sorumlu kişiden tahsil ediyor.

Fonun bir özelliğini bilmek gerekiyor: ödeme zorunlu trafik sigortası limitleri kadar yapılıyor. Yani sigortasız araçla kaza yapmış olmak, mağdura daha fazla ödeme anlamına gelmiyor; sigortalı bir araçla aynı kazada alınacak tutarla aynı çerçevede kalıyor.

Güvence Hesabı hangi hâllerde devreye girer?

• Kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortası yoksa — bedeni zararlar için.
• Çarpıp kaçan araç tespit edilemediyse — bedeni zararlar için.
• Çalınmış ya da gasp edilmiş araçla yapılan kazalarda, belirli şartlarla.
• Sigorta şirketinin mali bünyesi bozulup tasfiyeye girdiyse ve ödeme yapılamıyorsa.
• Zorunlu koltuk ferdi kaza gibi bazı zorunlu sigortaların kapsamına giren hâllerde.

Listedeki hâllerin ortak noktası: hepsinde bedeni zarar var. Güvence Hesabı'nın kuruluş amacı mal varlığını korumak değil, insanı korumak. Bu ayrımı akılda tutmak, başvuru yapmadan önce beklentiyi doğru kurmayı sağlıyor.

Araç hasarı: iki yol

Son satır belirleyici. Sigortasız araç kullanan birinin ödeme gücü çoğu zaman sınırlı oluyor. Davayı kazansan bile tahsil edememe riski var.

Bu yüzden sigortasız araç yoğunluğunun yüksek olduğu bir ortamda, kaskonun değeri yalnızca kendi hatalarına karşı değil — başkasının sigortasızlığına karşı da bir koruma.

Bir ihtimali de konuşalım: karşı tarafın poliçesi var ama geçersiz. Poliçe süresi dolmuş, primi ödenmediği için iptal olmuş ya da araç devredildiği hâlde poliçe aktarılmamış olabilir. Bu durumlarda araç hukuken sigortasız sayılır ve süreç yukarıdaki gibi işler.

Bu yüzden kaza yerinde poliçeyi görmek yetmiyor; geçerli olup olmadığını teyit etmek gerekiyor. Plaka ile sorgulama yapılabiliyor ve kaza yerinde bunu yapmak beş dakika sürüyor. Tutanağa karşı tarafın poliçe numarasını yazdırmak da ayrıca önemli.

Kaskon yoksa: dava yolu

1. Kusuru belgele. Tutanak, fotoğraf, varsa kamera kaydı ve tanık beyanı.
2. Zararı belgele. Eksper raporu ya da onarım faturaları. Mümkünse onarımdan önce tespit yaptır.
3. İhtarname gönder. Kusurlu kişiye noter aracılığıyla yazılı talepte bulunulur.
4. Dava aç. Ödeme yapılmazsa yargı yoluna gidilir.

Bu süreç uzun ve masraflı. Zararın büyüklüğüne göre, hukuki destek almadan önce maliyet-fayda hesabı yapmak gerekebilir. Biz hukuki danışmanlık vermiyoruz; poliçe tarafında nerede durduğunu birlikte okuyabiliriz.

Dava yolunu seçerken bir kalemi de hesaba kat: yargılama gideri ve vekâlet ücreti. Küçük tutarlı hasarlarda bu kalemler zararın kendisine yakın olabiliyor. Davayı kazanman hâlinde karşı tarafa yüklenir, ama tahsil edilemezse sende kalır.

Çarpıp kaçan araç

Fail tespit edilemediğinde de aynı mantık işliyor:

• Bedeni zarar varsa Güvence Hesabı'na başvurulur.
• Araç hasarı için kaskon gerekir. Kasko poliçelerinde faili meçhul hasarlar için özel şartlar bulunabilir; bazı poliçelerde bu tür hasarlarda muafiyet farklı uygulanır.
• Karakola bildirim şart. Hem Güvence Hesabı hem kasko başvurusunda resmî kayıt aranır.

Park hâlindeyken çizilen araçlar da bu gruba giriyor. Kasko poliçenin bu durumu nasıl ele aldığını önceden bilmek işe yarıyor.

Park hâlinde oluşan hasarlarda poliçende aranacak satırın adı "kısmi hasarda faili meçhul" ya da benzeri bir ifade. Bu teminatın çoğu poliçede yıllık bir kullanım sayısı sınırı ve ayrı bir muafiyeti oluyor. Teklif alırken bu satırı sormak, aracını sokakta park edenler için en işe yarar sorulardan biri.

Güvence Hesabı'na başvuru

1. Kazayı resmî olarak kayda geçir. Trafik ekibi tutanağı ya da karakol kaydı.
2. Aracın sigortasız olduğunu teyit et. Sorgulama yapılabilir; tutanakta da yer alır.
3. Tıbbi belgeleri topla. Epikriz, hastane kayıtları, varsa sakatlık raporu.
4. Başvuruyu yap. Güvence Hesabı'na doğrudan ya da bir sigorta şirketi aracılığıyla başvurulabilir.
5. Değerlendirme yapılır ve ödeme, zorunlu trafik sigortası limitleri çerçevesinde belirlenir.

Güvence Hesabı ödediği tutarı sorumlu kişiden tahsil eder. Yani sigortasız araç kullanmanın bedeli ortadan kalkmıyor, sadece mağdur beklemek zorunda kalmıyor.

Başvuruda en çok vakit kaybedilen yer ikinci madde. Aracın sigortasız olduğunun resmî kayda geçmesi gerekiyor; "sorguladım, poliçesi yok" demek yetmiyor. Tutanakta bu bilginin yer alması ya da kolluk kaydında görünmesi, dosyanın açılma hızını belirliyor.

Bir pratik not: başvuruyu bir sigorta şirketi aracılığıyla da yapabiliyorsun. Bu yol genellikle daha hızlı işliyor, çünkü evrak kontrolü ve dosya hazırlığı o şirket üzerinden yürüyor. Kendi poliçenin olduğu şirkete sormak, doğrudan başvurudan önce denenebilecek bir adım.

Kendini korumanın yolu

Karşı tarafın sigortasız olmasını engelleyemezsin. Ama bu riskin sana maliyetini azaltabilirsin:

• Kasko. Sigortasız araç riskine karşı en doğrudan koruma. Aracın eskiyse dar kasko seçenekleri de değerlendirilebilir.
• Ferdi kaza. Kendi yaralanman için; trafik sigortası sürücünün kendi bedensel zararını karşılamıyor. Ayrıntısı ferdi kaza yazısında.
• Araç içi kamera. Kusur ve fail tespitinde belirleyici olabiliyor.
• Kaza anında plakayı mutlaka kaydet. Fail tespit edilirse süreç tamamen değişir.

Kusursuz olduğun kazada izlenecek yolu kusursuzum yazısında, trafik sigortasının kapsamını zorunlu trafik yazısında bulabilirsin.

Sık sorulanlar