Aracını verdiğin kişi senin riskin olur

"Ehliyetsiz" ne demek?

Bu başlık sanıldığından geniş. Madde yalnızca hiç ehliyeti olmayan kişiyi değil, birkaç durumu birden kapsıyor:

• Hiç sürücü belgesi olmayan kişi.
• Ehliyet sınıfı uygun olmayan kişi — B sınıfı ehliyetle kamyon ya da otobüs kullanmak gibi.
• Ehliyetine geçici ya da sürekli el konulmuş kişi.
• Belgesi süresi dolmuş ya da yenilenmemiş kişi — poliçe ve mevzuat açısından değerlendirmeye girebiliyor.

İkinci madde sahada en çok sürpriz yaratanı. Ehliyeti var ama o araç için uygun değil — bu, hiç ehliyeti olmamakla benzer sonuç doğurabiliyor. Ticari araç, çekici ve büyük araç kullanımında bu satırı kontrol etmek gerekiyor.

Dördüncü madde bakımından dikkatli olmak gerekiyor: belgenin süresinin dolmuş olması ile hiç ehliyeti olmaması aynı şey değil ve değerlendirmeleri farklılaşabiliyor. Bu tür dosyalarda belgenin o tarihteki durumunu gösteren kayıt belirleyici oluyor.

Önce ödeme, sonra rücu

Zorunlu trafik sigortasının mantığı burada da aynı işliyor: poliçenin amacı mağduru korumak. Bu yüzden sürücünün ehliyeti olup olmaması, zarar görenin tazminat almasını engellemiyor.

Genel şartlar bunu güvenceye de almış: B.4 maddesinin son paragrafı, sigortacının rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremeyeceğini belirtiyor. Yani şirket "ehliyet durumunu araştırıyoruz" diyerek mağduru bekletemiyor.

Ödeme yapıldıktan sonra ikinci aşama başlıyor ve fatura sigortalıya dönüyor.

Bu yapının bir sonucu daha var ve mağdur açısından önemli: ehliyetsiz sürücünün yaptığı kazada da dosya normal şekilde işliyor. Mağdurun ehliyet tartışmasını beklemesi, ek belge sunması ya da farklı bir yola başvurması gerekmiyor.

Fatura kime çıkıyor?

İlk satır en çok şaşırtanı: aracı sen kullanmasan bile rücu sana geliyor, çünkü poliçenin sigortalısı sensin. "Arabayı ben kullanmıyordum" savunması bu noktada sonuç vermiyor.

Buna karşılık, ödediğin tutarı ehliyetsiz sürücüden talep etme hakkın doğuyor. Ama bu ayrı bir süreç ve tahsil riski sende kalıyor.

Üçüncü satırı da vurgulamak gerekiyor: mağdur açısından bu süreç tamamen görünmez. Rücu, sigortacı ile sigortalı arasındaki bir ilişki; zarar gören kişinin aldığı tazminat geri istenmiyor ve onun dosyası rücu sürecinden etkilenmiyor.

Rücu her zaman tam tutar mı?

Hayır — ve bu, itirazın kurulabileceği asıl zemin. B.4'ün giriş paragrafı rücuyu, durumun tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sınırlıyor.

Pratik anlamı: ehliyetsizliğin kazadaki etkisi değerlendiriliyor. Ehliyetsiz bir sürücünün kurallara uygun şekilde durduğu araca arkadan çarpılan bir kazada, ehliyetsizliğin kazanın oluşumundaki rolü tartışmaya açılabiliyor.

Pratik bir ayrım daha: ehliyetin yanında olmaması ile ehliyetinin bulunmaması farklı şeyler. Belgesi geçerli olan ama o anda yanında bulundurmayan sürücü için durum, hiç belgesi olmayan sürücüden farklı değerlendiriliyor. Rücu yazısında bu ayrımın doğru kurulup kurulmadığına bakmak gerekiyor.

Kaskoda durum farklı

Yani ehliyetsiz bir sürücünün yaptığı kazada iki kayıp birden oluşabiliyor: kendi aracın kaskodan ödenmeyebiliyor ve karşı tarafa ödenen tutar sana rücu ediliyor. Ayrıntısı kaskoda rücu yazısında.

İki kayıp birden oluştuğunda toplam tutar hızla büyüyor: karşı tarafa ödenen rücu tutarı ile kendi aracının onarım bedeli üst üste biniyor. Ehliyetsiz kullanımın maliyetini hesaplarken ikisini birlikte düşünmek gerekiyor.

Rücu yazısı geldiğinde

1. Gerekçeyi ve dayanağı iste. Hangi bende dayanıldığı, sürücünün ehliyet durumunun nasıl tespit edildiği.
2. Ehliyet durumunu doğrula. Sınıf uyuşmazlığı iddiası varsa, aracın ruhsatındaki niteliğiyle ehliyet sınıfını karşılaştır.
3. Tutarı kontrol et. Rücu, fiilen ödenen tutarla sınırlı; talep edilen rakamla dosyada ödenen rakam uyuşmalı.
4. Nedensellik bağını sorgula. Ehliyetsizliğin kazadaki etkisi ne?
5. Süreleri takip et. İtiraz ve dava süreleri işliyor.

İkinci madde bazen dosyayı tamamen çeviriyor: ehliyet sınıfı iddiasının yanlış olduğu, belgenin aslında o araç için uygun olduğu durumlar görülüyor. Ruhsat ve ehliyeti yan yana koymak beş dakikalık bir kontrol.

Biz hukuki danışmanlık vermiyoruz. Poliçeyi ve genel şartları birlikte okuyabiliriz; tutar yüksekse avukata başvurman gerekiyor.

Beşinci bir adım daha var: ödediğin tutarı sürücüden talep etmek. Rücu sana geldiğinde ödemek zorunda kalabilirsin, ama bu, kazaya sebep olan kişiye karşı talep hakkını ortadan kaldırmıyor. Tahsil riski sende kalıyor; bu yüzden araç verirken dikkatli olmak, sonradan uğraşmaktan çok daha kolay.

Önlemek: aracını kime veriyorsun?

Bu riskin tamamı poliçe tarafında değil kullanım tarafında. Ek teminatla kapatılabilecek bir şey değil; hiçbir poliçe ehliyetsiz kullanımın sonucunu üstlenmiyor.

• Aracını verdiğin kişinin ehliyetini gördün mü? Var olduğunu varsaymak yeterli değil.
• Ehliyet sınıfı araca uygun mu? Özellikle ticari araç, çekici ve büyük araçlarda.
• Belgenin süresi dolmuş olabilir mi?
• Ehliyete el konulmuş olabilir mi? Bu bilgi dışarıdan görünmüyor; güvendiğin kişilere araç vermek en pratik önlem.

Trafik sigortasının genel kapsamını zorunlu trafik yazısında, alkol kaynaklı rücuyu alkollü kaza yazısında bulabilirsin.

Sık sorulanlar