Poliçe bitti, sorumluluk bitmedi
Poliçenin son günü, korumanın son günü değil. Genel şartlar arkadan iki yıllık bir pencere bırakıyor; mali müşavir klozunda bu pencere beş yıl.
Güncelleme: 9 Ekim 2026 Okuma süresi: 5 dakika Branş: Mesleki sorumluluk
Kısa cevap
Mesleki hatada zarar gecikmeli görünür. Bu yüzden poliçeler arkada bir pencere bırakır: süre bittikten sonra ortaya çıkan zararlar için işleyen bir koruma.
Genel şartların B.1 maddesi, sözleşme süresi içindeki işten doğan zararın sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde ortaya çıkmasını da riziko kapsamında sayıyor.
Mali müşavir klozunda bu süre beş yıl olarak uygulanıyor; hekimlerde ise mesleki faaliyet sona erdiğinde son dönemin talepleri iki yıl daha teminat altında kalıyor.
Neden arkada bir pencere gerekiyor?
Mesleki sorumluluk, sigortanın en gecikmeli branşı. Bir yangın aynı gün bellidir; bir hesap hatası, bir eksik dilekçe ya da yanlış bir beyan, ancak başka bir süreç onu ortaya çıkardığında görünür hâle gelir. Araya giren süre çoğu zaman yıllarla ölçülüyor.
Poliçe ise yıllık. Eğer koruma poliçenin son günü kapansaydı, en tipik mesleki hasar tipi hiçbir zaman karşılanamazdı. Genel şartların B.1 maddesi tam bu yüzden var.
Genel şartlarda iki yıl
B.1 maddesi, A.1(a) kapsamındaki talepler için şunu söylüyor: sözleşme süresi içinde yapılan iş sebebiyle üçüncü kişilerin uğradığı zarar, sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde ortaya çıkarsa riziko gerçekleşmiş sayılır.
Bu cümlenin iki ayrıntısı var ve ikisi de atlanıyor. Birincisi: pencere olay esaslı teminata bağlı. İkincisi: pencere, zararın ortaya çıkması için; talebin ne zaman yöneltileceği ayrı bir mesele.
Pencere ile zamanaşımı aynı şey değil
İki süre sık karıştırılıyor. B.1'deki iki yıl teminatın kapsamıyla ilgili: zararın hangi süre içinde ortaya çıkması gerektiğini söylüyor.
C.9'daki zamanaşımı ise talebin ne zamana kadar ileri sürülebileceğiyle ilgili: sigorta sözleşmesinden doğan istemler iki yılda, tazminat istemleri ise rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren on yılda zamanaşımına uğruyor.
Yani biri teminatın kapısı, diğeri hakkın ömrü. Bir dosyada ikisi de ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Mali müşavirde pencere beş yıl
Burada klozun gücü görülüyor. Serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavir klozu, genel şartlardaki bu süreyi kendi kapsamındaki mesleki faaliyet için beş yıl olarak uyguluyor.
Sebebi mesleğin kendi takvimi: vergi incelemeleri ve tarhiyat süreçleri, bir beyannamenin verildiği yıldan çok sonra işliyor. İki yıllık pencere bu meslekte pratikte yetersiz kalıyordu.
| Durum | Arkadaki pencere | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural (olay esaslı teminat) | İki yıl | Genel şartlar B.1 |
| SM, SMMM ve YMM faaliyeti | Beş yıl | SM-SMMM-YMM klozu |
| Hekimde mesleki faaliyetin sona ermesi | İki yıl | Zorunlu sigorta genel şartları |
Tablodaki ilk iki satır aynı meslek mensubu için farklı faaliyetlerde farklı işleyebiliyor. Mali müşavirlik faaliyetinde beş yıl geçerliyken, poliçeye ayrıca eklenmiş başka bir faaliyet genel kurala tabi olabilir.
Mesleği bırakırken
Emeklilik, meslek değişikliği ya da ofisin kapanması, bu branştaki en kritik anlardan biri. Çünkü sorumluluk faaliyetle birlikte bitmiyor; geçmişte yapılan işler yerinde duruyor ve zararları sonradan görünebiliyor.
Hekimlerin zorunlu poliçesinde bu durum açıkça düzenlenmiş: mesleki faaliyet sona erdiğinde, son sözleşme döneminden doğan talepler sözleşmenin bitiş tarihinden itibaren iki yıl boyunca teminat kapsamında kalıyor.
Talep esaslı poliçede bırakma anı
Talep esaslı bir poliçen varsa ve mesleği bırakırken poliçeyi yenilemezsen, sonraki yıllarda gelecek talepler yürürlükte bir poliçe bulamaz.
Bu durumda konuşulacak şey, poliçenin bir süre daha sürdürülmesi ya da özel şartla bir kuyruk teminatı eklenmesidir. Mesleği bırakma kararı verildiğinde yapılacak ilk görüşmelerden biri bu olmalı — sonrasında seçenek daralıyor.
Aynı hata, iki meslek, iki sonuç
2021'de bir mali müşavir ve bir mühendis, kendi işlerinde birer hata yaptı. İkisinin de o yıl olay esaslı poliçesi vardı ve ikisi de 2022'de poliçesini yenilemedi. Zararlar 2025'te ortaya çıktı.
Mali müşavir: kloz, pencereyi beş yıla çıkarıyor. 2021 poliçesinin bitişinden itibaren beş yıllık süre 2025'te hâlâ açık — dosya değerlendirmeye girer.
Mühendis: resmî bir kloz yok, genel kural işliyor. İki yıllık pencere 2023'te kapanmış durumda; zararın 2025'te ortaya çıkması bu poliçe bakımından geç.
Aynı mantık, aynı genel şartlar, farklı sonuç. Farkı yaratan tek şey mesleğe özgü klozun varlığı.
Pencere teminatı yeniden açmıyor
Sık yapılan bir çıkarım var: "Nasılsa arkada iki yıl var, poliçeyi bir yıl ara verebilirim." Bu yanlış. Pencere, poliçenin yürürlükte olduğu dönemde yapılan işler için çalışıyor — ara verilen yılda yapılan işler hiçbir poliçenin kapsamında değil.
Yani pencere geçmişi koruyor, boşluğu doldurmuyor. Bir yıl ara verip sonra yeniden poliçe yaptıran meslek mensubu, ara dönemdeki işleri için ne eski poliçeye ne yeni poliçeye dayanabiliyor.
Devralınan dosyalar ve ortaklıklar
Bir ofis devralındığında ya da ortaklık dağıldığında geçmiş işlerin sorumluluğu kendiliğinden kaybolmuyor. Devreden tarafın poliçesi kapanırsa o dönemin işleri için arkadaki pencereden başka dayanak kalmıyor.
Burada iki ayrı soruyu ayırmak gerekiyor: kimin sorumlu olduğu ve hangi poliçenin baktığı. Birincisi hukuki bir mesele; ikincisi poliçe metninden okunuyor. Devir sözleşmesi yapılırken ikisinin birlikte düşünülmesi, sonradan çıkan tartışmaların çoğunu baştan kapatıyor.
Pencere kapanmadan ne yapılır?
Pencerenin işe yaraması için bir şartı var: zararın ortaya çıktığında bildirilmesi. Genel şartlar sigortalıya, durumu öğrendiğinde sigortacıya bildirme yükümlülüğü yüklüyor; poliçe bitmiş olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmıyor.
Pratikte en çok kaybedilen dosyalar burada kaybediliyor: meslek mensubu poliçesi bittiği için bildirmeye gerek olmadığını düşünüyor, süreci kendi yürütüyor ve iş büyüdüğünde geriye dönüp haber veriyor. Oysa sigortacının savunmaya baştan katılması, hem sürecin yönetimi hem de giderlerin karşılanması bakımından fark yaratıyor.
Kural basit: poliçe bitse de, o döneme ait bir zarar duyduğunda haber ver. Teminatın işleyip işlemeyeceğini değerlendirmek bildirimden sonraki adım.
Geç bildirirsem teminat tamamen gider mi?
Hayır — ve bu, en çok yanlış bilinen noktalardan biri. Türk Ticaret Kanunu'nun 1446. maddesi geç bildirimin sonucunu ölçülü biçimde düzenliyor.
Birinci fıkra yükümlülüğü kuruyor: "Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir." İkinci fıkra ise aykırılığın karşılığını belirliyor:
Rizikonun gerçekleştiğine ilişkin bildirimin yapılmaması veya geç yapılması, ödenecek tazminatta veya bedelde artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre, tazminattan veya bedelden indirim yoluna gidilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 1446/2
Maddedeki iki şart birlikte aranıyor. Geç bildirim ödenecek tutarda artışa neden olmuş olmalı; indirim de kusurun ağırlığına göre yapılıyor. Yani otomatik bir red değil, oranlı bir indirim.
Üçüncü fıkradaki istisna
Aynı maddenin üçüncü fıkrası şunu söylüyor: sigortacı rizikonun gerçekleştiğini daha önce fiilen öğrenmişse, ikinci fıkra hükmünden yararlanamıyor.
Pratik karşılığı şu: bildirim resmî kanaldan geç yapılmış olsa bile, sigortacının olayı başka bir yolla zaten öğrendiği gösterilebiliyorsa indirim gündeme gelmiyor. Bu yüzden ilk temasın — telefon, e-posta, acente üzerinden haber — tarihli bir izi olması değerli.
Buna karşılık bu hüküm, geç bildirimi zararsız hâle getirmiyor. Sigortacının savunmaya baştan katılmaması, dosyanın yönetimini zorlaştırıyor ve çoğu zaman tam da maddenin saydığı artışı üretiyor.
Üç kontrol
- Poliçen olay esaslı mı? B.1'deki pencere buna bağlı işliyor.
- Mesleğine özel bir kloz var mı, varsa süreyi uzatıyor mu?
- Mesleği bırakma, devir ya da emeklilik planın varsa poliçeyi kapatmadan önce konuşuldu mu?
Teminatın hangi esasa göre kurulduğunu talep esaslı ne demek, geçmişe dönük tarafını ise geriye dönük tarih yazısında anlattık.
Sık sorulanlar
Uzatılmış bildirim süresi nedir?
Poliçe sona erdikten sonra da işleyen koruma penceresidir. Genel şartların B.1 maddesi, sözleşme süresi içindeki işten doğan zararın sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde ortaya çıkmasını riziko kapsamında sayar.
Mali müşavirlerde bu süre neden farklı?
SM, SMMM ve YMM klozu, genel şartlardaki süreyi kendi kapsamındaki mesleki faaliyet için beş yıl olarak uygular. Sebebi vergi inceleme ve tarhiyat süreçlerinin beyannamenin verildiği yıldan çok sonra işlemesidir.
Bu süre zamanaşımı mıdır?
Hayır. B.1'deki süre teminatın kapsamıyla ilgilidir. Zamanaşımı C.9'da ayrıca düzenlenir: sigorta sözleşmesinden doğan istemler iki yılda, tazminat istemleri rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.
Mesleği bırakırsam eski işlerim korunur mu?
Olay esaslı teminatta o dönemin işleri kural olarak korunur ve arkadaki pencere işler. Talep esaslı teminatta ise yürürlükte poliçe kalmadığı için sonradan gelen talepler karşılıksız kalabilir; bu durumda kuyruk teminatı ayrıca konuşulmalıdır.
Hekimlerde faaliyet bitince ne oluyor?
Zorunlu sigorta genel şartlarına göre mesleki faaliyet sona erdiğinde, son sözleşme döneminden doğan talepler sözleşmenin bitiş tarihinden itibaren iki yıl boyunca teminat kapsamında kalır.
Geç bildirim teminatı tamamen ortadan kaldırır mı?
Hayır. TTK madde 1446/2, bildirimin yapılmaması veya geç yapılması ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre indirim yapılacağını söyler. Üçüncü fıkra ise sigortacı rizikoyu daha önce fiilen öğrenmişse bu hükümden yararlanamayacağını belirtir.
Bu yazı neye dayanıyor
- Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — B.1 (rizikonun gerçekleşmesi), C.9 (zamanaşımı)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — madde 1446
- SM, SMMM ve YMM Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu — sürenin beş yıl olarak uygulanması
- Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — mesleki faaliyetin sona ermesi
- Yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı olan poliçenin genel ve özel şartlarıdır. Hukuki danışmanlık vermiyoruz.
Sorunu kendi cümlenle yaz; blogun tamamında arar.
Planını birlikte çıkaralım
Mesleği bırakma, devir ya da emeklilik planın varsa yaz; poliçeyi kapatmadan önce nelerin konuşulması gerektiğini birlikte görelim.
Sorman ücretsiz. Poliçeni birlikte okuruz; gerekirse teklifleri yan yana koyup karşılaştırırız.