Poliçen ne kadar geriye bakıyor?

Tarihin işlevi ne?

Mesleki hatalarda zarar çoğu zaman gecikmeli görünür. Bir beyanname hatası incelemede, bir proje hatası inşaat ilerlediğinde, bir süre kaçırma dosya kapandığında ortaya çıkar. Talep esaslı bir poliçe ise sadece kendi döneminde gelen talebi sahiplenir.

Bu ikisi arasındaki açığı kapatan şey geriye dönük tarih. Poliçe diyor ki: "Şu tarihten sonra yaptığın işlerden doğan talepleri, poliçe süremde bana gelirse karşılarım."

Şirket değiştirirken kaybolan yıllar

En çok hasar üreten senaryo bu. Meslek mensubu yıllardır kesintisiz poliçe yaptırıyor, bir yıl daha uygun bir teklif geliyor ve şirket değiştiriyor. Yeni poliçenin geriye dönük tarihi ise bugün olarak düzenleniyor.

Sonuç: önceki yıllarda ödenen primler boşa gitmiş olmuyor ama o yılların işleri artık hiçbir poliçenin kapsamında değil. Eski poliçe bittiği için o da bakmıyor, yeni poliçe o tarihten öncesini saymıyor.

Hekimlerde mevzuat ne diyor?

Hekimlerin zorunlu poliçesi bu konuda istisna: süre genel şartlarla çizilmiş, pazarlığa bırakılmamış. Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na göre teminat, poliçe süresi içinde ileri sürülen talepleri karşılıyor ve talebe konu zarar sözleşme öncesi on yıllık dönemdeki faaliyetlerden de kaynaklanabiliyor.

Bu sürenin bir tabanı var: geriye dönük koruma 30 Temmuz 2009'dan öncesine gidemiyor. Zorunluluğun başladığı tarih bu.

Diğer mesleklerde durum

Hekim dışındaki mesleklerde genel şartlar geriye dönük tarihe sayısal bir sınır koymuyor. A.1(b) bendi "sözleşmeden önce veya süre içinde meydana gelen olaylar" diyor, ne kadar öncesi olabileceğini söylemiyor.

Bu, sınırsız koruma demek değil; sınırın poliçede çizildiği demek. Özel şartlarda yazan tarih ne ise teminatın başlangıcı odur. Bu yüzden mühendis, mimar, eczacı gibi resmî klozu olmayan mesleklerde özel şart metni daha da önem kazanıyor.

Tarihi geriye çekmek her zaman mümkün mü?

Hayır, ve sebebi mantıklı: sigortacı geriye dönük tarihi uzatırken geçmişin riskini üstleniyor. Bu yüzden genellikle iki şey isteniyor.

• Kesintisiz poliçe geçmişi — eski poliçelerin aralıksız sürdüğünün belgelenmesi.
• Bilinen bir talep olmadığının beyanı — henüz gelmemiş ama beklenen bir uyuşmazlık varsa bu, teminatın dışında kalır.

Hiç poliçesi olmamış bir meslek mensubunun geriye dönük tarihi genellikle poliçe başlangıcı olur. Bu kötü bir şey değil; yalnızca o tarihten itibaren biriken bir koruma başlıyor demek. Önemli olan, sonraki yıllarda bu tarihin sıfırlanmaması.

Bildiğin bir hata varsa

Geriye dönük teminatın mantığı, henüz bilinmeyen hataları kapsamaktır. Poliçe yapılırken zaten farkında olduğun bir hata ya da gelmiş bir uyarı varsa, bunu beyan etmek gerekiyor.

Beyan edilmeyen ve sözleşme öncesinde bilinen bir durum, sonradan dosyanın reddine kadar gidebiliyor. Sigortanın temeli belirsizliktir; sonucu bilinen bir olay için teminat kurulamaz. Beyan yükümlülüğünün genel mantığı sözlükte de açıklanıyor.

"Bilinen durum" yalnızca açılmış bir dava demek değil. Müşterinin yazdığı bir şikâyet yazısı, bir ihtarname, hatta hatanın fark edildiğini gösteren bir yazışma da bu kapsamda değerlendirilebiliyor. Poliçe yenilenirken bunların açıkça bildirilmesi, sonradan çıkacak bir tartışmanın önünü alıyor.

Tersi de doğru: bildirilen bir durum her zaman teminat dışı kalmıyor. Sigortacı riski görüp özel bir şartla kapsama alabiliyor ya da yalnızca o dosyayı hariç tutup geri kalan teminatı normal kurabiliyor. Kötü olan bildirmemek — çünkü o zaman tartışma, hasarın en kötü anında başlıyor.

Üç kontrol

1. Poliçende geriye dönük tarih yazıyor mu, yazıyorsa hangi tarih?
2. Şirket değiştirdiysen yeni poliçe eski poliçenin başlangıcına kadar geriye bakıyor mu?
3. Poliçesiz geçen bir dönemin oldu mu? Olduysa o dönemin işleri için ayrıca konuşmak gerekiyor.

Teminatın hangi esasa göre kurulduğunu talep esaslı ne demek yazısında, poliçe bittikten sonrasını ise uzatılmış bildirim süresi yazısında anlattık.

Sık sorulanlar