Poliçenin hangi anı saydığı her şeyi değiştiriyor

İki saat, iki farklı cevap

Bir mali müşavir 2023'te bir beyannameyi hatalı doldurdu. Hata 2026'da bir vergi incelemesinde ortaya çıktı ve müşteri aynı yıl tazminat talep etti. Hangi yılın poliçesi öder?

Cevap, poliçenin hangi saati işlettiğine bağlı. Genel şartların A.1 maddesi tek bir cevap dayatmıyor; iki alternatif veriyor ve taraflar birini ya da ikisini birden seçebiliyor:

Yukarıdaki örnekte poliçe (a) esasına göre kuruluysa ödeyecek olan 2023 poliçesidir. (b) esasına göre kuruluysa ödeyecek olan 2026 poliçesidir. Aynı olay, aynı mevzuat, farklı poliçe.

Olay esaslı teminatın mantığı

Olay esaslı kurguda poliçe, yürürlükte olduğu dönemde yapılan işleri sahipleniyor. O yıl ne yaptıysan, o yılın poliçesi arkanda duruyor. Poliçeyi sonradan yenilemesen bile o dönemin işleri korumalı kalıyor.

Genel şartların B.1 maddesi burada bir ayrıntı ekliyor: (a) bendi kapsamındaki taleplerde, sözleşme süresi içinde yapılan işten doğan zarar sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde ortaya çıkarsa da riziko gerçekleşmiş sayılıyor.

Talep esaslı teminatın mantığı

Talep esaslı kurguda poliçe, yürürlükte olduğu dönemde gelen talepleri sahipleniyor. Avantajı şu: geçmiş yıllarda yapılmış işler de kapsama girebiliyor. Dezavantajı ise aynı cümlenin diğer yüzü: poliçe bittiği an koruma da bitiyor.

Bu modelde iki ayar hayati önem taşıyor:

• Geriye dönük tarih — poliçenin ne kadar eski işleri sahiplendiği. Ayrıntısı geriye dönük tarih yazısında.
• Poliçenin kesintisiz sürmesi — arada açık kalan dönem, o döneme denk gelen talepleri korumasız bırakabiliyor.

Peki neden iki ayrı model var?

Sebebi mesleki hataların uzun kuyruklu olması. Bir trafik kazasında zarar aynı gün bellidir; bir proje hatasında yıllar geçebilir. Sigortacı açısından olay esaslı teminat, bugün kapanan bir poliçenin on yıl sonra dosya üretebilmesi demek.

Talep esaslı model bu belirsizliği kısaltıyor: poliçe bittiğinde sigortacının defteri de kapanıyor. Sigortalı açısından ise tam tersi bir denge doğuyor — koruma, poliçeyi kesintisiz sürdürmeye bağlanıyor.

Üçüncü satır çoğu kişiyi şaşırtıyor: olay esaslı bir poliçede ödeme, olayın olduğu yılın poliçesindeki teminat üzerinden yapılır. Yıllar önce düşük tutulmuş bir teminat, bugünkü bir talebi karşılamaya yetmeyebilir. Bu yüzden olay esaslı kurguda teminatı her yıl gözden geçirmek, talep esaslı kurguda ise poliçeyi hiç kesmemek esas.

İki modelin yan yana durduğu hâl

Genel şartlar bentlerden birinin ya da her ikisinin birlikte seçilebileceğini söylüyor. Uygulamada en geniş koruma budur: olay poliçe döneminde olduysa da, talep poliçe döneminde geldiyse de teminat işler.

Teklif karşılaştırırken bu satır fiyattan daha belirleyici. İki teklifin teminat tutarı aynı görünüp biri (a), diğeri (b) esasına göre kuruluysa, aldığın şey aynı şey değil.

Poliçende hangisi yazıyor, nasıl bakılır?

1. Poliçenin teminat tanımı bölümünü aç.
2. "Sözleşme süresi içinde meydana gelen olay" ifadesi geçiyorsa olay esaslı bir kurgu var demektir.
3. "Sözleşme süresi içinde ileri sürülen talep" ifadesi geçiyorsa talep esaslı.
4. İkisi de geçiyorsa teminat her iki bent üzerinden kurulmuş demektir.
5. Talep esaslı ise geriye dönük tarihi ayrıca ara; çoğu poliçede ayrı bir satır olarak yazılıyor.

Hangi satırı aradığından emin değilsen poliçeni gönder, birlikte okuyalım. Mesleğe göre ayrıntılar mesleki sorumluluk sayfasında.

Sık sorulanlar