Primin neden bu kadar? Basamağına bak

Sistem nasıl kurulmuş?

Basamak sistemi, sigortalıları geçmiş hasar kayıtlarına göre kademelere ayırıyor. Her kademenin prime uygulanan bir katsayısı var.

• Üst basamaklar indirimli. Uzun süre hasarsız kalmış sürücüler burada.
• Orta basamak referans noktası — ne indirim ne zam.
• Alt basamaklar zamlı. Sık hasar alan sürücüler burada.

Buradaki oranları yazmıyoruz çünkü tarife yönetmeliğiyle belirlenir ve değişebilir. Ama senin basamağın ve ona karşılık gelen katsayı poliçenin üzerinde yazar; hesabı oradan yaparsın.

Sistemin mantığı bir ödül-ceza düzeni değil, risk fiyatlaması. Sigortacılık açısından geçmişte hasar yapmış bir sürücünün gelecekte de hasar yapma olasılığı daha yüksek kabul edilir. Basamak, bu olasılığı prime yansıtmanın yolu. Bu yüzden "ben zaten yıllardır ödüyorum" argümanı basamağı değiştirmiyor; sisteme giren veri ödenen prim değil, açılan hasar dosyası.

Basamak nasıl yükselir, nasıl düşer?

Bir hasarın kaç basamak düşürdüğü ve geri çıkmanın kaç yıl sürdüğü, kararını vermen gereken iki sayı. Ayrıntısı bir kaza kaç basamak düşürür yazısında.

Hangi hasar basamağı etkiler?

Burada en sık karıştırılan nokta: basamağı etkileyen şey senin poliçenden ödeme yapılması.

• Kusurlu sen isen ve karşı tarafa senin poliçenden ödeme yapıldıysa basamağın etkilenir.
• Kusursuz isen ve karşı tarafın poliçesinden ödeme alındıysa senin basamağın etkilenmez.
• Kusur paylaşımlı ise senin poliçenden kusurun oranında ödeme yapılır ve basamağın etkilenir.
• Kaskondan aldığın hasar trafik basamağını doğrudan etkilemez; iki sistem ayrıdır.

Bir ayrıntı daha: hasarın ne zaman gerçekleştiği değil, dosyanın hangi poliçe döneminde ödendiği esas alınır. Aralık ayında olan bir kazanın ödemesi şubatta yapıldıysa, etki bir sonraki yenilemede görünür. Bu yüzden "geçen yıl hasar almadım, prim neden arttı" sorusunun cevabı bazen iki yıl önceki bir dosyada oluyor.

Araç değiştirince ne oluyor?

Çoğu durumda basamağın seninle gelir. Ama birkaç noktaya dikkat etmek gerekiyor:

• Araç grubu değişirse — binekten ticariye, motosiklete ya da farklı bir araç sınıfına geçiş — basamağın aynı şekilde uygulanmayabilir.
• Aynı anda birden fazla aracın varsa, her aracın kendi kaydı oluşur; tek bir basamak iki poliçede birden kullanılmayabilir.
• Araç başkasının adına tescilliyse kayıt o kişi üzerinden işler.

Araç alırken ya da satarken bu satırı acentene sor; teklif aşamasında öğrenmek, poliçe çıktıktan sonra öğrenmekten iyi.

Poliçesiz geçen dönem basamağı etkiler mi?

Araç bir süre trafikten çekilmiş ya da poliçesiz kalmışsa, hasarsızlık geçmişinin bir kısmı geçerliliğini yitirebilir. Aralık uzadıkça bu ihtimal artar.

Pratik öneri: aracı satıp bir süre araçsız kalacaksan, yeni araç aldığında poliçe yaptırmadan önce basamağının durumunu teyit ettir. Sürpriz bir zamla karşılaşmaktan iyi.

Primi etkileyen diğer unsurlar

Basamak en büyük etken ama tek etken değil. Zorunlu trafik priminde şunlar da rol oynar:

• Aracın türü ve kullanım şekli — binek, ticari, taksi, minibüs, motosiklet.
• Tescil ili. Bölgesel kaza istatistikleri fiyatı etkiler.
• Aracın yaşı ve motor hacmi.
• Sigortalının yaşı ve sürücü belgesi süresi — bazı uygulamalarda dikkate alınır.

Bu yüzden "arkadaşımın primi daha düşük" karşılaştırması çoğu zaman anlamlı olmuyor; karşılaştırılan iki poliçede bu unsurlar farklı.

İki aracın varsa, ticari aracın varsa

Basamak sistemi tek araçlı kullanıcıya göre tasarlanmış. Birden fazla araç ya da farklı kullanım türü devreye girdiğinde sorulması gereken birkaç soru çıkıyor:

• İki aracın varsa her araç için ayrı kayıt oluşur. Birinde hasar almak diğerinin basamağını doğrudan düşürmez — ama uygulamalar şirkete ve araç grubuna göre değişebildiği için teyit ettirmek gerekir.
• Ticari araçta basamak aynı mantıkla işler ama prim katsayıları farklıdır. Yolcu taşımacılığı ve yük taşımacılığı ayrı risk gruplarıdır.
• Filo poliçelerinde değerlendirme araç bazında değil filo bazında yapılabiliyor; bu durumda tek bir aracın hasarı filonun tamamının primini etkileyebilir.
• Araç şirket adınaysa kayıt şirket üzerinden işler; şahsi basamağın bu poliçeye yansımaz.

Poliçeyi iptal edersen basamağın ne olur?

Aracı sattın ya da trafikten çektin, poliçeyi iptal ettirdin. Basamağın kaybolmuyor — ama süresiz de beklemiyor.

• Kısa aralıklarda geçmişin korunur; yeni araç aldığında kaldığın yerden devam edersin.
• Uzun aralıklarda hasarsızlık geçmişi geçerliliğini yitirebilir ve yeniden alt basamaktan başlayabilirsin.
• Prim iadesi iptalde gün esasına göre hesaplanır; bu basamağından ayrı bir konudur.

İptal ile devir arasındaki fark burada önem kazanıyor. Aracı satarken poliçeyi iptal ettirirsen kalan gün için prim iadesi alırsın ve kaydın kapanır. Devredersen poliçe yeni sahibin üzerinden devam eder; bu durumda prim iadesi olmaz. Hangisinin uygun olduğu, yeni bir araç alıp almayacağına bağlı.

Üçüncü bir seçenek de var ama az biliniyor: aracı sattıktan sonra kısa süre içinde yeni araç alacaksan, poliçeyi iptal etmek yerine yeni araca aktarmayı sorabilirsin. Araç grubu aynıysa bu çoğu zaman mümkün ve basamağın sorunsuz devam eder.

Bu dört maddenin ortak noktası şu: basamak tek bir poliçenin değil, sigortalının geçmişinin fonksiyonu. Birden fazla araç ya da şirket üzerinden işlem yapıyorsan, kaydın nerede tutulduğunu bilmek fiyat karşılaştırması yapmanın ön koşulu.

Basamağını nasıl öğrenirsin?

1. Poliçenin üzerinden. Basamak numarası ve uygulanan katsayı yazar.
2. Acentenden. Sistemden sorgulayıp söyleyebilir.
3. e-Devlet üzerinden sigorta sorgulama ekranlarından poliçe bilgilerine ulaşabilirsin.

Basamağını bilmek, teklif alırken elini güçlendirir: gelen fiyatın doğru basamakla hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edebilirsin. Nadiren de olsa yanlış basamakla fiyat verildiği oluyor.

Trafik sigortasının kapsamını zorunlu trafik yazısında, kaskodaki benzer sistemi kasko hasarsızlık yazısında bulabilirsin.

Sık sorulanlar