Bir kazanın faturası tek yıl değil

Kaybı doğru hesaplamak

Çoğu kişi "gelecek yıl biraz fazla öderim" diye düşünüyor. Doğru hesap üç satırda yapılır:

1. Yıllık fark. Mevcut basamağınla düşeceğin basamak arasındaki prim farkı ne? Acenten iki senaryoyu sistemden çıkarıp söyleyebilir.
2. Toparlanma süresi. Düştüğün basamaktan eski yerine dönmek kaç hasarsız yıl alıyor?
3. Toplam kayıp. Birinci satırı ikinciyle çarp. Çıkan rakam, o hasarın gerçek maliyeti.

Dikkat: bu kaba bir hesap. Primler her yıl değiştiği için kuruşu kuruşuna çıkmaz. Ama kararı doğru tarafa yaslamaya yeter — ve asıl mesele tek yıla değil toparlanma süresine bakmayı alışkanlık hâline getirmek.

Hesabı yaparken bir kalemi daha unutma: bu hasarı bildirmezsen o onarımı cebinden ödeyeceksin. Yani karar, "prim artışı mı, hiçbir şey mi" arasında değil; "prim artışı mı, onarım bedeli mi" arasında. Toplam kayıp onarım bedelinden küçükse bildirmek mantıklı, büyükse değil.

Kusur oranı basamağı nasıl etkiliyor?

Üçüncü satır sürpriz olabiliyor: kusurun yüzde yirmi bile olsa, senin poliçenden ödeme yapıldığı için basamağın etkilenir. Kusur oranı ödenen tutarı belirler, basamağın etkilenip etkilenmeyeceğini değil.

Bu yüzden kusur oranına itiraz etmek, yalnızca ödenen tutar açısından değil basamağın açısından da anlamlı olabilir — özellikle kusurun hiç olmadığını düşünüyorsan.

Hangi hasarlar basamağı etkilemez?

• Kusursuz olduğun ve karşı tarafın poliçesinden ödeme alınan kazalar.
• Kasko hasarları. Kasko ve trafik ayrı sistemlerdir; kaskodan aldığın hasar trafik basamağını doğrudan düşürmez.
• Yol yardım ve asistans kullanımı. Hasar dosyası açılmaz.
• Dosya açılıp ödeme yapılmadan kapanan ihbarlar. Ama burada dikkat: bazı durumlarda kayıt sistemde kalabiliyor. Vazgeçtiğin bir ihbarın kaydını acentenden teyit ettir.

Dördüncü maddedeki uyarıyı açalım: bazı uygulamalarda ödeme yapılmasa da ihbar kaydı sistemde görünebiliyor. Bu kayıt basamağını doğrudan düşürmez, ama şirket değiştirirken karşı tarafın risk değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Bu yüzden "önce bildirip sonra vazgeçerim" yaklaşımı tamamen risksiz değil.

Küçük hasarda karar: bildirmek mi, ödemek mi?

Trafik sigortasında bu karar kaskodakinden farklı çalışıyor, çünkü ödeme karşı tarafa yapılıyor. Kusurlu sen isen, karşı taraf zararını talep etme hakkına sahip.

1. Karşı tarafla anlaşıp zararı doğrudan ödemek teorik olarak mümkün. Bu durumda poliçene hasar işlenmez.
2. Ama riskli. Karşı taraf sonradan sigortaya başvurabilir ya da ilk konuşulandan yüksek bir talepte bulunabilir. Yazılı bir ibraname olmadan bu yol güvenli değil.
3. Gizli hasar riski var. Görünür hasar küçük olsa da, serviste ortaya çıkan ek hasar tabloyu değiştirebilir.
4. Bedeni zarar varsa asla bu yola gidilmez. Yaralanmanın sonuçları aylar sonra ortaya çıkabilir.

Kaba kural: sadece maddi, çok küçük ve net bir hasarsa ve karşı tarafla yazılı bir mutabakat yapılabiliyorsa değerlendirilebilir. Tereddüt varsa bildirmek doğrusu.

Birden fazla hasar: etki nasıl büyüyor?

Tek hasar ile iki hasar arasındaki fark, basamak düşüşünde doğrusal değil. Çoğu tarifede ikinci ve üçüncü hasarlar daha sert etki ediyor.

• Birinci hasar genellikle bir kademe düşürür.
• Aynı poliçe döneminde ikinci hasar ek bir düşüş getirir.
• Üçüncü ve sonrası tabana kadar indirebilir.

Bunun pratik sonucu: yılın başında bir hasar aldıysan, o yılın kalanında küçük hasarları bildirme eşiğin yükselmeli. İkinci bir hasar, ilkinin maliyetini katlıyor.

Burada bir kafa karışıklığını da gidermek gerekiyor: aynı poliçe dönemi ile aynı takvim yılı farklı şeyler. Poliçen temmuzda başlıyorsa, ocaktaki hasar ile ağustostaki hasar ayrı dönemlere düşer ve etkileri ayrı yenilemelerde görünür. Eşiğini yükseltirken takvime değil poliçe tarihine bak.

Poliçe yenilenirken yapılacak kontrol

1. Yeni poliçedeki basamağı eskisiyle karşılaştır. Hasarsız geçen bir yıldan sonra bir üst basamakta olmalısın.
2. Hasar aldıysan düşüşün doğru olduğunu teyit et. Bazen tek bir hasar için birden fazla kayıt oluşabiliyor.
3. Kusursuz olduğun bir kaza varsa basamağının etkilenmediğini kontrol et. Etkilenmişse itiraz edilebilir.
4. SBM kaydını sorgulat. Sistemdeki hasar kayıtları ile senin bildiğin kazalar örtüşüyor mu?

Son madde sanıldığından önemli: nadiren de olsa başka bir araca ait kayıt ya da iptal edilmiş bir dosya sistemde kalabiliyor. Primin beklenmedik şekilde arttıysa ilk bakılacak yer burası.

Dördüncü maddeye bir ek: kaydını yılda bir kez, yenileme öncesinde sorgulatmayı alışkanlık hâline getirmek, hiçbir maliyeti olmayan bir korumadır. Hatalı bir kaydı fark ettiğin yıl düzeltmek kolaydır; üç yıl sonra düzeltmek, aradaki bütün poliçelerin yeniden hesaplanmasını gerektirir.

Basamağını korumanın pratik yolları

1. Kusursuz olduğun kazalarda kendi poliçeni kullanma. Karşı tarafın trafik sigortasına başvur.
2. Kusur oranına itiraz etmekten çekinme. Fotoğraf ve kamera kaydı bu aşamada belirleyici.
3. Tutanağı aceleye getirme. Kaza anında işaretlenen bir kutu, yıllarca primini etkiliyor. Ayrıntısı tutanak yazısında.
4. Poliçeyi boşa düşürme. Aralık, hasarsızlık geçmişini etkileyebilir.

Sistemin genel işleyişini basamak sistemi yazısında, kusursuz olduğun kazada ne yapılacağını kusursuzum yazısında bulabilirsin.

Sık sorulanlar