Hurdayı ben mi alıyorum, sigorta mı?

Mantığı: zarar, kaybedilen kısım kadar

Sigorta bir zararı telafi ediyor. Zarar ise malın tamamı değil, kaybedilen kısmı.

Yanmış bir makinenin hurda değeri varsa, bu değer kaybedilmiş değil. Sigortalıda kalıyorsa tazminattan düşülüyor; sigortacıya geçiyorsa düşülmüyor.

Bu yüzden sovtaj bir indirim kalemi değil, bir denge kalemi. Hesabın doğru çıkması için kalıntının kime kaldığının netleşmesi gerekiyor.

Genel şartlarda nasıl geçiyor?

• Yangın ve konut: yeni değer esasında sovtaj indirimi yapılabiliyor; hasarlı mal sigortacının onayı olmaksızın devredilemiyor.
• Makina kırılması: tam hasarda yeni bedelden yıpranma payı, sovtaj ve demontaj-nakliye-montaj masrafları düşülüyor. Kısmi hasarda kullanılabilir hurdanın değeri düşülüyor.
• Montaj: kısmi ve tam hasar hesaplarında sovtaj düşülüyor; hasarlı mal, anlaşma olmaksızın sigortacıya terk edilemiyor.
• Kasko: pert dosyalarında aracın kalan değeri hesabın merkezinde yer alıyor.

Üçüncü maddedeki kural iki yönlü çalışıyor: sigortalı hurdayı kendi başına devredemiyor, sigortacıya da zorla terk edemiyor.

Kasko pert dosyalarında

Sovtaj kavramının en çok görünür olduğu yer kasko pert dosyaları. Burada iki yol var:

İkinci yol, aracı onarıp kullanmak isteyenler için anlamlı olabiliyor. Ama hasar kaydı ve trafikten çekme süreçleri devreye giriyor.

Ağır hasarlı araçlarda trafik mevzuatı bakımından ek bir şart da var: "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmiyor.

Ayrıntısı pert parası nasıl hesaplanır ve trafikten çekme yazılarında.

En sık yapılan hata

Hasarlı malı eksper görmeden ya da sigortacının onayı olmaksızın elden çıkarmak.

Doğru sıra: bildir, tespit yapılsın, sovtajın kime kalacağı netleşsin, sonra karar ver.

Eksper raporunda sovtaj

Montaj genel şartları, hakem-bilirkişi raporunda yer alması gerekenleri sayıyor ve bunların arasında sovtajın ağırlığı ve değeri de var.

Bu, itiraz için kullanılabilecek bir dayanak. Sovtaj değeri yüksek belirlenmişse tazminat düşüyor; raporda bu değerin neye göre bulunduğunu sormak hakkın.

1. Raporu ve dayanağını iste. Sovtaj hangi yönteme göre değerlendirilmiş?
2. Emsal araştır. Benzer hurdanın piyasa değeri ne?
3. Kalıntının durumunu belgele. Fotoğraf ve varsa teknik rapor.
4. Yazılı itiraz et. Hangi kaleme, hangi dayanakla.

İkinci madde pratikte en etkili olanı. "Sovtaj yüksek" demek yerine emsal göstermek, itirazı değerlendirilebilir hâle getiriyor.

Eksik sigorta ile birleştiğinde

İki kural üst üste bindiğinde ödeme belirgin biçimde küçülebiliyor. Sıra şöyle işliyor:

1. Zarar hesaplanıyor.
2. Sovtaj düşülüyor.
3. Muafiyet düşülüyor.
4. Eksik sigorta oranı uygulanıyor.
5. Kalan tutar ödeniyor.

Sıranın poliçeye ve genel şarta göre değişebildiğini not etmek gerekiyor. Önemli olan şu: her kalem ayrı ayrı hesaplanıyor ve hepsi birden ödemeye yansıyor.

Bu yüzden ödeme beklenenden düşük çıktığında sorulacak soru tek bir kalem değil: hangi kalemlerden ne kadar düşüldü?

Sovtajı doğru yönetmek

1. Hiçbir şeyi atmadan bildir.
2. Eksper gelmeden elden çıkarma. Genel şartlar bazı branşlarda bir süre tanıyor; sigortacı eksper göndermezse onarıma başlanabiliyor.
3. Sovtajın kime kalacağını yazılı netleştir.
4. Değerini sorgula. Raporda nasıl bulunduğunu iste.
5. Hesabın tamamını iste. Hangi kalemden ne kadar düşüldüğünü gör.

İkinci maddeye dair bir ayrıntı: montaj genel şartları, bildirimden sonra sigortacı belirli bir süre içinde eksper göndermezse onarıma sınırsız başlanabileceğini düzenliyor. Benzer kayıtlar diğer branşlarda da bulunabiliyor.

Sık sorulanlar