İki poliçem var: iki kat ödeme alır mıyım?

Önce temel ayrım: zarar mı, can mı?

Ayrımın sebebi şu: zarar sigortası bir kaybı telafi ediyor. Kayıp bir kez doğduğu için telafi de bir kez yapılıyor.

Can sigortası ise bir bedel taahhüt ediyor. Taahhüt, başka bir poliçenin varlığından etkilenmiyor.

Zarar sigortalarında paylaşım

Genel şartlar bu durumu farklı branşlarda benzer şekilde düzenliyor:

• Sağlık: aynı tedavi masraflarının birden fazla sigortacı tarafından teminat altına alınması hâlinde masraflar teminatları oranında paylaşılıyor.
• Yangın ve konut: birden fazla poliçe varsa her sigortacı payını ödüyor.
• Makina kırılması: aynı makine için birden fazla poliçe varsa zarar poliçeler arasında oranlı olarak paylaşılıyor.
• Montaj: müşterek sigortada her sigortacı kendi payını ödüyor.

Dört örneğin ortak noktası: toplam ödeme zararı aşmıyor. İki poliçe olması ödemeyi büyütmüyor, sadece kimin ne kadar ödeyeceğini belirliyor.

Nerede örtüşme oluyor?

1. Sağlık ve tamamlayıcı sağlık. İkisi birlikte bulunduğunda masraflar paylaşılıyor.
2. Konut poliçesi ve DASK. Deprem teminatında iki poliçe birlikte işliyor; DASK kendi sınırına kadar.
3. İşyeri paket ve mühendislik poliçeleri. Makine parkı her ikisinde de yazılmış olabiliyor.
4. Kredi kartı ve banka poliçeleri. Farkında olunmayan teminatlar barındırabiliyor.
5. Kurumsal ve bireysel poliçeler. İşverenin grup poliçesi ile kişinin kendi poliçesi.

Dördüncü ve beşinci maddeler en sık gözden kaçanlar. İnsanlar bazı teminatlara sahip olduklarını bilmiyor; bazılarını ise iki kez satın alıyor.

Bildirim yükümlülüğü

Genel şartlar, hasar anında aynı konuyu kapsayan diğer sigortaların bildirilmesini istiyor. Yangın, montaj ve sağlık genel şartlarında bu yükümlülük açıkça yazılı.

Bildirmemenin sonucu, yükümlülük ihlalinin sonuçlarına tabi: zararın artan kısmı kadar indirim ya da — kasıt varsa — hak kaybı.

Pratik sonuç: iki poliçenin varlığını gizlemek bir avantaj değil, risk. Doğru yol ikisini de bildirmek ve paylaşımın hesaplanmasını istemek.

Sıra meselesi: hangi poliçe önce?

Bazı genel şartlar sıra da belirliyor. Yangın genel şartları, yangın ile nakliyat poliçesinin birlikte uygulandığı hâllerde yangın sigortacısının sorumluluğunun, nakliyat sigortacısının sorumluluğu sona erdikten sonra başladığını düzenliyor.

Benzer bir sıra montaj genel şartlarında da var: nakliyat sigortası varsa montaj teminatı, nakliyat teminatının bitmesiyle başlıyor.

Bu kurallar, iki poliçenin aynı anda değil ardışık çalıştığı durumları düzenliyor. Boşluk kalmaması için devir anının netleşmesi gerekiyor.

Can sigortalarında neden farklı?

Ferdi kaza ve hayat sigortaları bir bedel taahhüt ediyor. Bu taahhüt, zararın başka bir kaynaktan karşılanıp karşılanmadığına bağlı değil.

Bu yüzden ferdi kaza poliçesinden sürekli sakatlık tazminatı almış biri, aynı kaza için kusurlu taraftan da talepte bulunabiliyor.

Ama bir istisna var: ferdi kaza genel şartlarındaki tedavi masrafları teminatı bir zarar sigortası gibi çalışıyor. Orada işverenin ya da sosyal güvenlik kurumunun ödediği kısım düşülüyor ve birden fazla sigortacı varsa masraf oranlı paylaşılıyor.

Ayrıntısı ferdi kazada tedavi ve gündelik tazminat yazısında.

Poliçe envanteri çıkarmak

1. Elindeki bütün poliçeleri listele. Bireysel, kurumsal, bankadan gelen, karta bağlı olanlar.
2. Her birinin teminatlarını yaz. Hangi risk, hangi limit.
3. Örtüşenleri işaretle. Aynı risk iki yerde mi yazılı?
4. Boşlukları işaretle. Hangi risk hiçbir yerde yok?
5. Örtüşmeyi boşluğa çevir. Mükerrer teminatın primini, eksik teminata aktarmak mümkün olabiliyor.

Beşinci madde bu yazının asıl faydası. Çifte sigorta bir sorun değil; aynı parayla daha iyi bir koruma kurma fırsatı.

Sık sorulanlar