Poliçeni aç. Yedi satıra bakacağız.

1. Teminat listesi: poliçe neyi karşılıyor?

Poliçenin ilk sayfasında, genellikle bir tablo hâlinde. Her satır bir teminat ve karşısında ya bir limit ya da "dahil / hariç" yazar.

Burada yapılacak tek iş: satır satır okumak. "Konut sigortam var" ya da "full kaskom var" cümleleri bir şey anlatmıyor; listede ne yazdığı anlatıyor.

Çoğu poliçede çekirdek teminat ve ek teminatlar ayrımı var. Çekirdek olan standarttır; ek teminatlar ise ayrıca eklenmemişse yoktur.

Teminat listesini okurken bir ayrımı da yapmak gerekiyor: "dahil" yazan bir satır her zaman tam teminat anlamına gelmiyor. Yanında bir limit, bir muafiyet ya da "özel şartlara tabi" ifadesi varsa, o teminat belirli bir çerçevede çalışıyor. İki poliçede aynı satırın "dahil" görünmesi, ikisinin aynı şeyi ödeyeceğini göstermiyor.

2. İstisnalar: poliçe neyi karşılamıyor?

En çok atlanan, en çok işe yarayan bölüm. Özellikle all risk mantığıyla çalışan poliçelerde kapsamı doğrudan bu liste belirler.

İki tür istisna var ve ikisi farklı:

• Genel istisnalar: genel şartlarda yer alır ve o branşın bütün poliçelerinde ortaktır. Savaş, nükleer risk, kasıtlı davranış gibi.
• Özel istisnalar: senin poliçene özgüdür. Sağlık poliçesindeki bir rahatsızlık istisnası ya da kaskodaki bir kullanım kısıtı gibi.

İkinci grup özellikle önemli: sana özel yazılmış bir istisna varsa bunu poliçeyi aldığın gün bilmen gerekir, hasar gününde değil.

3. Limitler: ne kadar ödenir?

Limit, ödemenin tavanı. Birkaç farklı biçimde karşına çıkar:

Alt limitler en çok gözden kaçan kalem. Genel bir teminat limitinin içinde, belirli bir alt kalem için daha düşük bir tavan bulunabiliyor — değerli eşya, manevi tazminat, veri kaybı gibi.

Limitlerde bir de yenilenme sorusu var: limit her hasarda yeniden mi geçerli, yoksa yıl boyunca toplamda mı tükeniyor? Kasko ve konutta genellikle hasar başına yenilenir; sorumluluk ve sağlık poliçelerinde yıllık toplam tavan bulunabiliyor. Yılın ortasında ikinci bir hasar yaşadığında bu satırın ne dediği belirleyici oluyor.

4. Muafiyet: hasarın ne kadarı sende?

Hasarın poliçede önceden belirlenmiş bir kısmının sigortalıda kalması. Primin düşük görünmesinin en yaygın sebebi.

İki türü var ve aralarındaki fark hasarda belirleyici: tenzili muafiyette her ödemeden düşülür, entegral muafiyette hasar eşiğin altındaysa hiç ödenmez, üstündeyse tamamı ödenir. Ayrıntısı muafiyet yazısında.

Muafiyetin hangi teminatta uygulandığına da bak. Bir poliçede ana teminatta muafiyet yokken dahili suda ya da depremde belirgin bir muafiyet olabiliyor. "Benim poliçemde muafiyet yok" cümlesi, çoğu zaman yalnızca birinci satır için doğru.

5. Sigorta bedeli: neyin üzerinden hesaplanıyor?

Mal sigortalarında ödeme bu bedel üzerinden yapılır ve düşük yazılması eksik sigorta sonucu doğurur: ödeme, yazılan bedel ile gerçek bedel oranında düşürülür.

Bedelin neye göre belirlendiğine dikkat et:

• Yeni değer esası: yenisini almanın bugünkü maliyeti.
• Eski değer esası: yıpranma payı düşülmüş değer.
• Rayiç değer: hasar anındaki piyasa değeri — kaskoda tam hasar için kullanılır.

Bedelin bir de ne zaman belirlendiği önemli: poliçe düzenlenirken yazılan bedel, hasar günündeki maliyeti yansıtmayabilir. Yüksek enflasyon dönemlerinde bir yıl içinde oluşan kayma, kendiliğinden eksik sigortaya yol açabiliyor. Enflasyon koruması teminatı tam bu kayma için var.

6. Özel şartlar: genel şartı değiştiren maddeler

Her branşın bir genel şartları var; bunlar mevzuatla belirlenir ve bütün şirketlerde aynıdır. Özel şartlar ise o poliçeye özgü düzenlemeler.

Temel kural: özel şart, sigortalının lehine olduğu sürece genel şartın önüne geçer. Sigortalının aleyhine olan ve genel şarta aykırı düzenlemeler geçersiz sayılabilir.

Pratik sonuç: iki poliçe arasındaki gerçek fark genellikle burada saklı. Aynı teminat listesine sahip iki poliçe, özel şartları yüzünden çok farklı davranabilir.

7. Süre ve taraflar

• Başlangıç ve bitiş tarihi. Saat bilgisine de dikkat et; poliçeler genellikle öğlen başlayıp öğlen biter.
• Sigorta ettiren ve sigortalı. Farklı kişiler olabilir: primi ödeyen ile korunan kişi aynı olmak zorunda değil.
• Lehtar. Can sigortalarında ödemenin kime yapılacağını belirler.
• Dain-i mürtehin. Kredi varsa banka adı burada yazar. Ayrıntısı dain-i mürtehin yazısında.

Dain-i mürtehin satırı özellikle kontrol edilmeli: kredi kapandıktan sonra şerhin kaldırılması gerekiyor. Kaldırılmazsa hasar ödemesi bankaya gidiyor ve geri almak için ayrıca uğraşmak gerekiyor. Krediyi bitirdiğin yıl poliçeye bakılacak ilk satır bu.

Okurken sorulacak beş soru

1. Bu poliçe benim en çok korktuğum şeyi karşılıyor mu? Teminat listesinde o satır var mı?
2. Karşılamıyorsa eklenebilir mi, maliyeti ne?
3. Limitler gerçekçi mi? Olası en kötü senaryoyu karşılıyor mu?
4. Muafiyet ne kadar, türü ne?
5. Bedel bugünün maliyetini yansıtıyor mu?

Bir altıncı soru da eklenebilir ve en çok atlanan o: bu poliçe kimi koruyor? Sorumluluk sigortaları üçüncü kişiyi, mal sigortaları malı, can sigortaları kişiyi korur. "Sigortam var" demek, hangi gruptan olduğunu bilmeden bir güvence ifade etmiyor — trafik sigortası olan birinin kendi aracının hasarı için şaşırmasının sebebi bu.

İki teklifi karşılaştırmanın doğru yolu

Fiyat karşılaştırması ancak diğer satırlar eşitlendiğinde anlamlı oluyor. Sıra şöyle:

1. Teminat listelerini yan yana koy. Eksik olan var mı?
2. Limitleri karşılaştır.
3. Muafiyetleri karşılaştır.
4. Bedelleri karşılaştır.
5. Özel şartlardaki farkları sor.
6. Şimdi fiyata bak. Beş satır aynıysa ucuz olan gerçekten ucuzdur.

Teklifleri acentenden yazılı olarak istemek bu karşılaştırmayı kolaylaştırır — ve hasar gününde "bana böyle söylenmemişti" tartışmasını baştan bitirir.

Branşların teminat yapılarını branş rehberinde, terimleri sözlükte bulabilirsin.

Sık sorulanlar