Bina yandı, iş de durdu

İki ayrı zarar, iki ayrı poliçe

Çoğu işletme yalnızca ilk satırı sigortalıyor. Oysa bir yangından sonra işletmeyi bitiren şey, genellikle binanın hasarı değil duruşun süresi oluyor.

Bina onarılırken kira, maaş, kredi taksitleri ve sabit giderler işlemeye devam ediyor; gelir ise duruyor.

Kâr kaybı tam olarak ne?

Genel şartlar tanımı net veriyor: faaliyetin durması veya aksaması sonucunda tazminat süresi içinde ciroda oluşan azalma ile bu azalmayı önlemeye yönelik işletme maliyetindeki artıştan doğan brüt kâr kaybı.

İki unsur var ve ikincisi sık atlanıyor:

• Ciro azalması — satış ve gelir kaybı,
• Maliyet artışı — kaybı önlemek için yapılan ek harcamalar: geçici işyeri, fazla mesai, dışarıdan tedarik.

İkinci unsur, iyi yönetilen bir duruşun karşılığı. İşletme kaybı azaltmak için para harcadığında, bu harcama da teminat kapsamında değerlendiriliyor.

Tazminat süresi: poliçenin kalbi

Genel şartlar iki süre tanımlıyor ve aralarındaki fark kritik:

Sigortacı, tazminat süresi içinde oluşan kâr kaybından sorumlu — ama azami tazminat süresini aşmamak üzere.

Yangın poliçesine bağlılık

Bu poliçe tek başına çalışmıyor. Genel şartlar iki şart koyuyor:

1. Faaliyette kullanılan bina, makine, donanım, demirbaş veya emtianın geçerli bir yangın sigortası kapsamındaki bir riskle hasar görmüş olması,
2. Bu zararın ilgili sigortacı tarafından tazmin edilmiş ya da sorumluluğunun kabul edilmiş olması.

İkinci şart pratikte bir sıra doğuruyor: önce yangın dosyası sonuçlanıyor, sonra kâr kaybı dosyası işliyor.

Bir de teminat seçimi var: kâr kaybı teminatı verilecek hâller, yangın sigortası sözleşmesinde teminat altına alınmış hâller arasından taraflarca serbestçe seçiliyor.

Yani yangın poliçesinde deprem teminatı yoksa, depreme bağlı kâr kaybı da olamıyor. İki poliçenin teminat listelerinin birbiriyle uyumlu olması gerekiyor.

Sigorta bedeli: brüt kâr

Aksi kararlaştırılmadıkça sigorta bedeli, genel şartlarda belirtilen esaslara göre hesaplanan brüt kâr.

Bedel ve ciro, işyerinin tazminat süresine ilişkin tahmini cirosu esas alınarak belirleniyor ve üç aylık dönemlerde revize edilebiliyor.

Bu revize imkânı büyüyen işletmeler için önemli. Yıl başında belirlenen bir bedel, yıl sonunda eksik kalabiliyor.

Eksik sigorta burada da var

Sigorta bedeli, brüt kâr oranının senelik ciroya — tazminat süresi on iki ayı aşıyorsa standart ciroya — uygulanmasıyla bulunan tutardan düşükse, tazminat bu oran doğrultusunda azaltılıyor.

Bir çıkış yolu var: sigortalı, rizikonun gerçekleşmesinden önce noter protestosu ile bildirimde bulunarak, bu oranın dikkate alınmadığı ve sigorta bedelini aşmayan zararın tamamının ödendiği bir yapıya geçebiliyor.

Aşkın sigorta tarafında ise kural tanıdık: sigorta bedelinin üzerindeki kısım geçersiz; sigortacı öğrendiğinde aşan kısmın primini iade ediyor.

Muafiyet: süre olarak da olabiliyor

Genel şartlar muafiyeti üç şekilde tanımlanabilir kılıyor: belli bir tutar, belli bir yüzde ya da belli bir süre.

Süre muafiyetinde bir taban var: en az yetmiş iki saat. Yani ilk belirli bir sürelik duruş tazmin edilmiyor.

Bu, kısa duruşları sistem dışında tutan bir yapı. Poliçeyi yaptırırken sorulacak soru: muafiyet tutar mı, süre mi, ne kadar?

Teminat dışında kalanlar

• Yangın sigortası sözleşmesi ve genel şartları kapsamında teminat altına alınmamış risklerden doğan kâr kayıpları,
• Kâr kaybı poliçesinde kararlaştırılmamış risklerden doğan kâr kayıpları,
• Sigortalının iflası veya işletmenin faaliyetine son verilmesinden sonra oluşan kâr kayıpları.

Üçüncü madde bir sınır çiziyor: poliçe, işletmenin toparlanma sürecini destekliyor; kapanma kararının sonuçlarını değil.

Kimin için gerekli?

1. Üretim tesisleri. Makine tedarik süreleri uzun; duruş aylarla ölçülüyor.
2. Tek lokasyonlu işletmeler. Üretimi başka bir tesise kaydırma imkânı yok.
3. Sabit gideri yüksek işletmeler. Kira, maaş ve kredi gelir dursa da işliyor.
4. Kredili işletmeler. Taksit takvimi duruştan etkilenmiyor.
5. Tedarik zincirinde kritik konumdakiler. Duruş müşteri kaybına dönüşüyor.

Beş maddenin tamamı aynı soruya çıkıyor: bu işletme üç ay üretmezse ne olur? Cevap "biter" ise bu poliçe konuşulmalı.

Sık sorulanlar