Ev oturulamaz hâlde: nerede kalacaksın?

Doğrudan ve dolaylı zarar ayrımı

Bir yangın ya da deprem sonrası üç ayrı maliyet doğuyor:

İlk satır poliçenin bilinen tarafı. Alt iki satır ise çoğu poliçede eksik — ve hasar büyüdükçe ağırlıkları artıyor.

Enkaz kaldırma: görünmeyen maliyet

Ağır hasarlı bir yapıda yeniden inşaya başlamanın önündeki ilk adım enkazın kaldırılması. Bu, mühendislik işi ve ciddi bir maliyet.

Genel şartlar bu masrafı ayrı bir kalem olarak tanımlıyor ve bedelinin poliçede gösterilmesini şart koşuyor.

Burada sık yapılan hata şu: bina bedelinin enkaz masrafını da kapsadığını düşünmek. Oysa bina bedeli yeniden inşa maliyetini konu alıyor; enkazın kaldırılmasını değil.

Kira kaybı ve kullanım kaybı

Genel şartlar bu iki kavramı birlikte anıyor ama farklı durumlara karşılık geliyorlar:

• Kira kaybı: evi kiraya veren malikin, hasar nedeniyle tahsil edemediği kira,
• Kullanım kaybı: evinde oturan kişinin, oturulamayan dönemde başka yerde kalmak zorunda olmasından doğan maliyet.

İki kalem iki ayrı taraf için anlamlı. Malik kirasını kaybediyor; oturan kişi ise yeni bir konut masrafına giriyor.

Deprem gibi geniş etkili olaylarda ikinci kalem özellikle kritik hâle geliyor çünkü bölgedeki kira seviyeleri de yükseliyor.

Süre neye göre belirleniyor?

Teminat, evin kullanılamadığı süreyi konu alıyor. Uygulamada bu süre, makul onarım ya da yeniden inşa süresi olarak değerlendiriliyor.

• Hasarın büyüklüğü — onarım mı, yeniden inşa mı,
• Ruhsat ve izin süreçleri — ağır hasarlı yapılarda belirleyici,
• Poliçedeki üst sınır — genellikle bir süre ya da tutar sınırı tanımlı.

İkinci madde sık uzamaya sebep oluyor. Yeniden inşa gereken bir yapıda süre, onarımdan belirgin biçimde uzun oluyor ve poliçedeki üst sınır bu süreyi karşılamaya yetmeyebiliyor.

DASK bu kalemleri kapsıyor mu?

Hayır. DASK binanın kendisini konu alıyor; enkaz kaldırma, kira kaybı ve geçici ikamet masrafı DASK'ın kapsamında değil.

Bu, deprem riskini bütünüyle ele almak isteyen biri için konut poliçesinin bir başka gerekçesi. Ayrıntısı konutta deprem ve DASK üstü teminat yazısında.

Koruma ve kurtarma masrafları ayrı bir başlık

Genel şartlar bir başka masraf kalemini ise doğrudan teminata alıyor: makul koruma önlemlerinin masrafları, bu önlemler sonuçsuz kalsa bile sigortacı tarafından ödeniyor.

Ayrıca söndürme, yıkma ve kurtarma faaliyetlerinden doğan zararlar da teminat kapsamında. Yani itfaiyenin müdahalesi sırasında oluşan zarar, yangın zararının parçası sayılıyor.

Önemli bir ayrıntı: eksik sigorta varsa bu masraflar da aynı oranda indirilerek ödeniyor.

Poliçe kurulurken kontrol listesi

1. Enkaz kaldırma bedeli yazılı mı? Ayrı bir satır olarak görünmesi gerekiyor.
2. Kira kaybı ya da kullanım kaybı bedeli yazılı mı?
3. Hangi durum senin için geçerli? Evi kiraya veriyorsan kira kaybı, kendin oturuyorsan kullanım kaybı.
4. Süre sınırı ne? Teminat kaç aya kadar işliyor?
5. Deprem teminatıyla birlikte mi geçerli? Bu kalemlerin depremde de işlemesi için deprem teminatının bulunması gerekiyor.

Son madde en kritik bağlantı. Deprem teminatı olmayan bir poliçede enkaz kaldırma bedeli yazılı olsa bile, deprem kaynaklı bir enkaz için işlemiyor.

Sık sorulanlar