Makine arızalandı: ödeme nasıl hesaplanıyor?
Kısmi hasarda yıpranma düşülmüyor, tam hasarda düşülüyor. Aradaki fark, ödenen tutarı belirleyen en önemli ayrım.
Güncelleme: 22 Ekim 2026 Okuma süresi: 3 dakika Branş: Mühendislik
Kısa cevap
Kısmi hasarda ödeme, makineyi hasardan önceki hâline getirmek için gereken yeni parça bedeli, işçilik, normal nakliye, montaj ve vergilerden oluşur. Eski parçanın yerine yeni konması için indirim yapılmaz; kullanılabilir hurdanın değeri düşülür.
Tam hasarda hesap farklı: hasar anındaki yeni bedelden yıpranma payı, sovtaj değeri ve demontaj, nakliye, gümrük, montaj masrafları düşülür.
Onarım bedeli bu tutara ulaşır ya da aşarsa, hasar tam hasar sayılır — makine fiziken onarılabilir olsa bile.
Önce ayrım: kısmi mi, tam mı?
Bütün hesap bu ayrımdan çıkıyor. Genel şartlar tam hasarı bir eşik üzerinden tanımlıyor: onarım bedeli, tam hasar hesabıyla bulunan tutara ulaşıyor ya da onu aşıyorsa hasar tam sayılıyor.
Yani "makine onarılabilir mi" sorusu tek başına belirleyici değil. Onarımın ekonomik olup olmadığı belirleyici.
| Kısmi hasar | Tam hasar | |
|---|---|---|
| Yıpranma payı | Düşülmez | Düşülür |
| Sovtaj | Düşülür | Düşülür |
| Nakliye ve montaj | Ödenir | Düşülür |
| Sonuç | Makine onarılır | Bedel ödenir |
Tablodaki ilk satır, poliçenin en cömert tarafı. Kısmi hasarda eskimiş bir parçanın yerine yeni parça konması için indirim yapılmıyor.
Kısmi hasarda neler ödeniyor?
- Değişen parçaların yeni bedeli,
- Mahalli işçilik ücretleri,
- Normal nakliye — uçakla taşıma hariç,
- Demontaj ve montaj masrafları,
- Gümrük ve vergiler.
Buradaki amaç, makineyi hasardan önceki çalışır hâline döndürmek. Dolayısıyla iyileştirme sayılacak işler kapsam dışında kalıyor.
Geçici onarım masrafları ise kural olarak sigortalıda kalıyor — kesin onarımın bir parçası değilse.
Tam hasarda hesap
- Hasar anındaki yeni bedel esas alınır.
- Yıpranma ve eskime payı düşülür.
- Sovtaj (kullanılabilir hurda) değeri düşülür.
- Demontaj, nakliye, gümrük ve montaj masrafları düşülür.
- Kalan tutar ödenir.
İkinci adım, tam hasar ile kısmi hasar arasındaki asıl farkı yaratıyor. Eski bir makinede yıpranma payı büyük olabiliyor ve ödeme, yeni makine bedelinin belirgin biçimde altında kalabiliyor.
Genel şartlar, sözleşmede kararlaştırılması hâlinde bazı masraf kalemlerinin tam hasar hesabına dahil edilebileceğini de düzenliyor. Bu, poliçe kurulurken konuşulabilecek bir ayrıntı.
Ödemeyi küçülten iki yapısal kalem
Birincisi sigortalı payı. Genel şartlar, aksine sözleşme yoksa her hasarda sigortalının bir pay üstlenmesini öngörüyor; oranı ve varsa asgari tutarı poliçede yazıyor.
İkincisi eksik sigorta. Sigorta bedeli, makinenin yeni ikame bedelinin altındaysa ödeme bu oran dikkate alınarak küçülüyor.
Eksik sigorta nasıl oluşuyor?
Makine kırılmasında sigorta bedeli, makinenin yeni ikame bedeli olmalı: bugün aynısını almak için gereken tutar, nakliye ve montaj dahil.
Çoğu işletme defter değerini yazdırıyor. Defter değeri amortismanla düşmüş bir rakam olduğu için, poliçe baştan eksik sigortalı kuruluyor ve bu her hasarda ödemeyi küçültüyor.
Hasardan sonra teminat ne oluyor?
Tam hasar hâlinde o ünite için teminat sona eriyor. Kısmi hasarda ise sigorta bedeli, ödenen tazminat kadar azalıyor.
Azalan bedel, ek prim ödenerek eski seviyesine getirilebiliyor. Yapılmazsa, yıl içindeki ikinci hasarda teminat daha düşük bir bedel üzerinden işliyor.
Bu, yıl içinde birden fazla hasar yaşayan işletmelerin sık karşılaştığı bir sürpriz. Hasar sonrası sorulacak soru: "bedelim azaldı mı, ikame edeyim mi?"
Anlaşmazlıkta ne oluyor?
Zarar miktarında anlaşma sağlanamazsa, genel şartlar hakem-bilirkişi yoluna atıf yapıyor. Taraflar bilirkişi atıyor ve tutar bu yolla belirleniyor.
Ayrıca aynı makine için birden fazla poliçe varsa, zarar poliçeler arasında oranlı olarak paylaşılıyor.
Sık sorulanlar
Eski parçanın yerine yeni parça kondu, indirim yapılır mı?
Kısmi hasarda eski parçanın yerine yeni parça konması nedeniyle indirim yapılmaz. Kullanılabilir hurdanın değeri ise düşülür.
Makinem onarılabilir ama tam hasar dediler, neden?
Onarım bedeli, tam hasar hesabıyla bulunan tutara ulaşır ya da onu aşarsa hasar tam sayılır. Belirleyici olan teknik değil ekonomik onarılabilirliktir.
Sigorta bedelini defter değerinden yazdırdım, sorun olur mu?
Olur. Sigorta bedeli yeni ikame bedelinin altındaysa ödeme bu oran dikkate alınarak küçülür.
Hasardan sonra teminatım azalır mı?
Kısmi hasarda sigorta bedeli ödenen tazminat kadar azalır; ek prim ödenerek eski seviyesine getirilebilir. Tam hasarda o ünite için teminat sona erer.
Bu yazı neye dayanıyor
- Makina Kırılması Sigortası Genel Şartları — teminatın kapsamı madde 1, eksik sigorta madde 4, hakem-bilirkişi madde 13, tazminatın hesabı (kısmi hasar, tam hasar, sigortalı payı, geçici onarım, azami sorumluluk ve müşterek sigorta) madde 14, hasardan sonra sigorta bedeli madde 16'da düzenlenmiştir.
- Sigorta şirketlerinin makine kırılması özel şartları — sigortalı payının oranı ve asgari tutarı ile ek teminatlar burada tanımlanır.
- Yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı olan poliçenin genel ve özel şartları ile Tarife ve Talimatlardır. Hukuki danışmanlık vermiyoruz.
Sorunu kendi cümlenle yaz; blogun tamamında arar.
Hasar hesabını birlikte açalım mı?
Poliçeni ve eksper raporunu gönder; hangi kalemin nasıl hesaplandığını çıkaralım.
Sorman ücretsiz. Poliçeni birlikte okuruz; gerekirse teklifleri yan yana koyup karşılaştırırız.