Kendi hatan değil, mükellefin borcu

Bu meslekte zararın ölçüsü farklı

Çoğu mesleki sorumluluk dosyasında zarar, müşterinin uğradığı doğrudan kayıptır. Mali müşavirlikte ise devreye başka bir mekanizma giriyor: müşterek ve müteselsil sorumluluk. Meslek mensubu, mükellefin vergi borcundan onunla birlikte sorumlu tutulabiliyor.

Bunun pratik sonucu şu: ödenecek tutar meslek mensubunun ölçeğiyle değil, mükellefin ölçeğiyle belirleniyor. Küçük bir ofisin portföyündeki büyük bir mükellef, tek başına büyük bir risk taşıyabiliyor.

Limit seçerken bakılacak yer bu yüzden kendi cirosu değil, portföydeki en büyük mükellef. Ayrıntısı limit nasıl seçilir yazısında.

İki ayrı sorumluluk: doğruluk ve uygunluk

Mevzuat bu meslekte iki farklı sorumluluk kurmuş ve ikisi birbirine karıştırılıyor:

3568 sayılı Kanun, yeminli mali müşavirlerin "yaptıkları tasdikin doğruluğundan sorumlu" olduğunu, tasdikin doğru olmaması hâlinde tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını düzenliyor.

VUK mükerrer 227 ise beyannameyi imzalayan meslek mensubunu, beyannamede yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından doğan vergi ziyaına bağlı vergi, ceza ve gecikme faizinden mükellefle birlikte sorumlu tutuyor.

Klozun en dikkat çeken satırı

Genel şartların A.4.3 maddesi, "idarî ve adlî para cezaları dahil her tür ceza ve cezai şartlar"ı aksine sözleşme yoksa teminat dışında tutuyor. Bu okunduğunda akla gelen sonuç şu oluyor: "Demek ki vergi cezası ödenmiyor."

Oysa SM-SMMM-YMM klozunun I.(b) bendi, sigortalının müteselsil sorumluluk gereği ödeyeceği SSK primi, vergi, vergi cezası, gecikme zammı ve gecikme faizini poliçede yazılı limitler dahilinde teminata alıyor. Bu, bu branşın en az bilinen ayrıntısı; vergi cezasını poliçe öder mi yazısında ayrıntısıyla anlattık.

Beş yıllık süre

Genel şartların B.1 maddesi, sözleşme süresi içindeki işten doğan zararın sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde ortaya çıkmasını riziko kapsamında sayıyor. Mali müşavirlikte bu süre pratikte yetersiz kalıyordu.

Sebep mesleğin kendi takvimi: vergi incelemeleri ve tarhiyat süreçleri, bir beyannamenin verildiği yıldan çok sonra işliyor. Kloz bu yüzden süreyi kendi kapsamındaki mesleki faaliyet için beş yıl olarak uyguluyor.

Ayrıntısı uzatılmış bildirim süresi yazısında.

Bağımsız denetim ayrı bir dünya

Burada çok önemli bir ayrım var. Mali müşavirlik faaliyeti için mesleki sorumluluk sigortası ihtiyari; 3568 sayılı Kanun'da böyle bir zorunluluk yok.

Ama bağımsız denetçi veya bağımsız denetim kuruluşu sıfatıyla yapılan denetimler için durum farklı: bağımsız denetim mevzuatı uyarınca mesleki sorumluluk sigortası zorunlu. Üstelik bu alanın kendi genel şartları var.

Hangi olaylar dosya üretiyor?

Bu meslekte hasar tipleri, avukatlıktakinin aksine, genellikle tek bir müşteriyle sınırlı kalmıyor. Bir yorum hatası bütün portföye aynı şekilde yansıyabiliyor:

• Beyanname hatası — eksik veya yanlış bildirim sonucu doğan vergi ziyaı.
• Süre kaçırma — beyan, bildirim ya da başvuru süresinin geçmesi ve buna bağlı gecikme zammı.
• Teşvik veya istisnanın kaçırılması — mükellefin yararlanabileceği bir imkânın kullanılmaması.
• Yanlış mevzuat yorumu — aynı yorumun tüm portföye uygulanması hâlinde çok sayıda talep.
• SGK bildirim hataları — eksik veya geç bildirime bağlı yaptırımlar.

Dördüncü madde limit açısından kritik: aynı kök hatadan doğan taleplerin tek olay mı yoksa ayrı olaylar mı sayılacağı, ödemenin olay başına limitten mi yıllık toplamdan mı yapılacağını belirliyor. Bu ayrım genel şartlarda tek bir cümleyle çözülmüyor; özel şartlara bakmak gerekiyor.

Teminat dışında ne var?

Klozun kendi istisnası tek başlık: ticari veya endüstriyel sırların saklanmaması veya kötüye kullanılması sonucu doğan zararlar. Buna genel şartların her hâlde geçerli A.3 istisnaları ekleniyor: poliçede tanımlı faaliyet dışındaki işler, kasten sebep olunan olaylar ve alkol ya da uyuşturucu etkisi altındaki faaliyetler.

Bir de A.4 listesi var ve oradaki kalemler ancak sözleşmeyle kapsama alınabiliyor — manevi tazminat talepleri de bunlardan biri.

Poliçe kurarken dört kontrol

1. Mesleki faaliyet satırı yaptığın işlerin tamamını — beyanname, tasdik, danışmanlık, varsa denetim — kapsıyor mu?
2. Limit, portföydeki en büyük mükellefe göre mi seçildi?
3. Teminat esası ve geriye dönük tarih ne?
4. Savunma giderleri limitin içinde mi, ek mi?

Branş sayfası: mali müşavirler için mesleki sorumluluk.

Sık sorulanlar