Müşteri ödemedi: sayaç ne zaman başlıyor?

Süreç nasıl işliyor?

1. Vade geçer. Alıcı ödemez; temerrüt doğar.
2. Müdahale talebi. Sigortalı, muhtemel zarar hâlini öğrendiğinde poliçede belirtilen usul ve sürede sigortacıya bildirimde bulunur.
3. Bekleme süresi işler. Bu süre içinde tahsilat çabaları sürer; sigortacı da sürece dahil olur.
4. Süre dolar. Alacak hâlâ tahsil edilememişse tazminat yükümlülüğü doğar.
5. Ödeme ve halefiyet. Tazminat ödendikten sonra alacağın takibi ve yapılan tahsilatların paylaşımı poliçeye göre işler.

İkinci adım sürecin kilidi. Bildirim yapılmazsa bekleme süresi başlamaz; başlamazsa tazminat yükümlülüğü de doğmaz. "Zaten biliyorlardı" varsayımı burada işlemiyor.

Müdahale talebi neden bu kadar önemli?

Alacak sigortası, diğer branşlardan bir noktada ayrılıyor: sigortacı yalnızca zararı ödeyen taraf değil, tahsilat sürecine katılan taraf.

Bildirim yapıldığında sigortacı devreye giriyor; alacağın takibi, muhatapla görüşme ve gerektiğinde hukuki süreç ortak yürütülüyor. Erken bildirim, tahsilat ihtimalini de artırıyor.

Geç bildirimin maliyeti bu yüzden çift taraflı: hem bekleme süresi geç başlıyor hem de alacağın tahsil edilebilir olduğu dönem kaçırılmış oluyor.

Belgeler: dosyayı hızlandıran şey

Alacak dosyalarında en çok vakit kaybettiren konu eksik belge. Hazır bulundurulması gerekenler çoğu poliçede benzer:

• Satış sözleşmesi ya da sipariş teyidi,
• Faturalar ve varsa irsaliyeler,
• Cari hesap ekstresi,
• Teslimat belgeleri,
• Yazışmalar — ödeme talebi, ihtar, mutabakat,
• Varsa icra takibi ve mahkeme belgeleri.

Bu listeyi bildirim anında hazırlamak, bekleme süresi dolduğu gün dosyanın kapanmasını sağlıyor. Sonradan toplanan belgeler ise süreci haftalarca uzatabiliyor.

Hangi hâllerde tazminat doğar?

Teminat kapsamındaki hâller genel şartlarda sayılıyor: alıcının iflası, tüzel kişi alıcının fesih veya tasfiyesi, kısıtlayıcı bir mahkeme ya da resmî merci kararı, aciz belgesiyle kanıtlanan sonuçsuz icra takibi ve konkordato.

Bunların dışında kalan yalnızca ödememe hâli, sigorta sözleşmesinde ayrıca belirtilmişse teminat kapsamında.

Pratikte dosyaların çoğu ikinci gruptan çıkıyor. Bu yüzden poliçedeki temerrüt kaydı, alacak sigortasının gerçekte ne kadar işe yarayacağını belirleyen satır.

Tahsilat devam ederse ne oluyor?

Tazminat ödendikten sonra alacak ortadan kalkmıyor. Borçludan yapılan tahsilatlar, genel şartlarda ayrıca tanımlanmış bir başlık ve poliçedeki esaslara göre taraflar arasında paylaşılıyor.

Yani sigortacı ödeme yaptıktan sonra sigortalının takibi bırakması beklenmiyor; aksine, tahsilat çabalarının sürmesi sözleşmenin bir parçası.

Bu mekanizma, alacak sigortasının neden bir "tahsilat ortaklığı" gibi çalıştığını açıklıyor. Poliçe, riski devretmekten çok paylaşmaya dayanıyor.

Zararın hesabında neye bakılır?

• Azami faturalama dönemi içinde faturalanmış alacaklar esas alınır.
• Alıcı limiti tavandır; aşan kısım sigortalıda kalır.
• Teminat kapsamındaki hâl gerçekleşmiş olmalıdır.
• Bekleme süresi dolmuş olmalıdır.
• Yapılan tahsilatlar hesaba katılır.

Beş başlık birlikte okunduğunda ortaya çıkan sonuç şu: tazminat, ödenmemiş faturanın tamamı değil, bu süzgeçlerden geçtikten sonra kalan tutardır.

Vade uzatımı ve yeniden yapılandırma

Ödemeyen bir müşteriyle yapılacak en doğal şey vade uzatmak. Alacak sigortasında bu, dikkatle yapılması gereken bir hamle.

Vade uzatımı, alacağın niteliğini ve bekleme süresinin işleyişini etkileyebiliyor. Poliçelerin çoğunda bu tür düzenlemeler sigortacının bilgisi ya da onayı ile yapılmasını gerektiren bir kayıt taşıyor.

Sigortacıya haber vermeden yapılan bir yapılandırma, teminatı zayıflatabiliyor. Pratik kural basit: ödeme planında bir değişiklik yapmadan önce poliçeyi açmak.

Teminatın kesilmesi ve geriye dönük koruma

Sigortacı, bir alıcı için riski azaltabilir ya da teminatı kaldırabilir. Bu, o alıcıyla çalışmanın riskli hâle geldiğini gösteren bir uyarı.

Genel şartlar burada sigortalıyı koruyan bir kural içeriyor: teminatın kaldırıldığı tarihten önceki belirli bir dönemde yapılan satışlar için, belirli koşullarla teminatın devamı düzenleniyor.

Yani teminat kesildiği an geçmiş satışlar boşluğa düşmüyor. Ama kesinti bildirimi geldikten sonra o alıcıya yapılacak yeni satışlar, artık sigortalının kendi riski.

Sık sorulanlar