Para eksik yattı, sebebi poliçede yazıyor

Muafiyet nedir, neden var?

Muafiyet, hasarın belirli bir kısmının sigortalıda kalmasıdır. Sigortacı açısından amacı iki tane: küçük hasarların dosya maliyetini azaltmak ve sigortalının dikkatli davranmasını sağlamak.

Senin açından ise bir takas: muafiyet yükseldikçe prim düşer. Ucuz görünen poliçenin sırrı çoğu zaman buradadır. Teklifleri yan yana koyduğunda fiyat farkının sebebi genellikle teminat değil, bu satırdır.

Muafiyetin bir de ifade biçimi var ve aralarındaki fark büyük: sabit tutar olarak yazılabilir, hasar bedelinin bir oranı olarak yazılabilir, ya da sigorta bedelinin bir oranı olarak yazılabilir. Üçüncüsü en çok şaşırtanı: muafiyet hasarın değil aracın bedelinin bir oranı olduğunda, küçük hasarlarda ödeme hiç çıkmayabiliyor.

Tenzili ve entegral muafiyet

İki temel çalışma biçimi var ve aralarındaki fark hasar anında belirleyici oluyor:

Hangisinin uygulandığı poliçenin özel şartlarında yazar. İki poliçenin muafiyet tutarı aynı olsa bile, biri tenzili diğeri entegral ise hasar anında çok farklı sonuç verir.

Eksik ödemenin diğer üç sebebi

Muafiyeti bulmakla iş bitmiyor. Dökümde sık karşılaşılan diğer kalemler:

Amortisman (yıpranma payı)

Eski bir parçanın yerine yenisi takıldığında araç, hasardan önceki durumundan daha iyi hâle gelir. Sigorta bu farkı ödemez; aradaki yıpranma payını düşer. Hangi parçalarda ve hangi yaştan sonra uygulandığı poliçeye göre değişir — lastik, akü, egzoz gibi kalemlerde sık görülür.

Eşdeğer parça

Poliçen eşdeğer (yan sanayi) parça esasına göre düzenlenmişse, orijinal parça takılması hâlinde aradaki fark sende kalır. Bu, poliçe alırken fark edilmeyen ama hasar gününde en çok tartışılan satırlardan biri.

KDV durumu

Poliçenin KDV dahil mi hariç mi düzenlendiği ödemeyi etkiler. Ticari araçlarda ve KDV mükellefi sigortalılarda tazminat genellikle KDV hariç ödenir, çünkü KDV zaten indirim konusu yapılabiliyor.

Bir kalem daha var ve dökümde adı geçmediği için fark edilmiyor: işçilik saat ücreti. Eksper raporunda onarım, belirli bir saat ücreti üzerinden hesaplanır. Servisin uyguladığı ücret bunun üstündeyse aradaki fark sende kalır. Anlaşmalı servis şartının pratik anlamı tam burada: anlaşmalı serviste bu fark doğmuyor, kendi seçtiğin serviste doğabiliyor.

Muafiyet hangi teminatlarda çıkar?

Hepsinde değil. Tipik olarak:

• Çarpma, çarpışma ve devrilme gibi ana teminatlarda genellikle uygulanır.
• Cam kırılması için çoğu poliçede ayrı bir muafiyet vardır ya da anlaşmalı serviste sıfırlanır.
• Hırsızlık ve tam hasar için ayrı bir oran uygulanabilir.
• Deprem, sel, dolu gibi doğal olay teminatlarında muafiyet oranı genellikle daha yüksektir.
• Yol yardım ve asistans hizmet teminatıdır; muafiyet uygulanmaz.

Muafiyetin hangi teminatta uygulandığına bakmanın pratik bir sonucu var: aracını çoğunlukla şehir içinde kullanıyorsan ve en olası hasarın cam ya da küçük temas olduğunu düşünüyorsan, ana teminat muafiyetinden çok cam muafiyeti ve mini onarım satırı senin için belirleyici. Teklif karşılaştırırken ana muafiyete bakıp bu iki satırı atlamak sık yapılan bir hata.

Muafiyet seçerken: karar kalıbı

Poliçe alırken muafiyeti yükseltmek primi düşürür. Doğru kararı vermek için iki rakamı karşılaştır:

1. Prim farkı. Muafiyeti yükselttiğinde yıllık kaç lira tasarruf ediyorsun? Acenten iki senaryoyu yan yana çıkarabilir.
2. Muafiyet farkı. Bir hasar olduğunda ekstra kaç lira senin cebinden çıkacak?
3. Karar: Muafiyeti yükseltmenin kazandırdığı prim farkı, olası bir hasarda kaybettirdiğinin yanında anlamlı mı? Yılda bir hasar bile yaşıyorsan yüksek muafiyet genellikle kazandırmaz.

Muafiyet poliçe ortasında değiştirilebilir mi?

Değiştirilebilir. Muafiyet poliçenin bir şartı olduğu için değişikliği zeyilname ile yapılır.

• Muafiyeti düşürmek riski sigortacıya kaydırdığı için ek prim gerektirir. Kalan süreye orantılı hesaplanır.
• Muafiyeti yükseltmek prim iadesi doğurabilir.
• Hasar olduktan sonra geçmişe dönük değiştirilemez. Hasar günü geçerli olan şart, o gün poliçede yazandır.

Pratikte çoğu kişi bunu yenileme döneminde yapıyor ve doğrusu da bu: yıl içinde yapılan değişiklikler orantılı hesaplandığı için küçük tutarlarda zahmete değmeyebilir.

Değiştirme konusunda bir ayrım: muafiyeti zeyilname ile değiştirmek poliçenin şartını değiştirmek demek ve kayda geçer. Yenilemede değiştirmek ise yeni bir poliçe kurmak. İkincisinde pazarlık alanın daha geniş, çünkü aynı anda servis, parça esası ve İMM satırlarını da birlikte konuşabiliyorsun.

Üç teklifi karşılaştırma kalıbı

Aynı araç için üç teklif geldiğinde fiyata bakmak yanıltıcı olur. Şu beş satırı yan yana yazdığında karşılaştırma anlamlı hâle gelir:

1. Muafiyet tutarı ve türü. Tenzili mi entegral mi? Tutarı ne?
2. Servis. Anlaşmalı servis zorunlu mu, özel servis serbest mi?
3. Parça esası. Orijinal mi eşdeğer mi?
4. İkame araç. Var mı, kaç gün, hangi sınıf?
5. İMM. Var mı, limiti ne?
6. Sonra fiyata bak. Beş satır aynıysa ucuz olan gerçekten ucuzdur. Değilse, aradaki fark zaten bu satırlardan geliyordur.

Bu tabloyu acentenden yazılı olarak isteyebilirsin. Teklifleri e-postayla göndermesini istemek, hasar gününde "bana böyle söylenmemişti" tartışmasını da baştan bitirir.

Eksik ödemeye itiraz etmek

1. Dökümü yazılı iste. Hangi kalemin kaç lira düşüldüğünü görmeden itiraz edilmez.
2. Poliçenin özel şartlarıyla karşılaştır. Düşülen kalemler poliçede yazanla uyuşuyor mu? Poliçede olmayan bir indirim yapılmışsa itiraz gerekçen hazır demektir.
3. Şirkete yazılı itiraz et. Hangi kalemi neden kabul etmediğini poliçe maddesine atıfla yaz.
4. Sonuç alamazsan Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvur.

Kaskonun belirleyici dört satırını kasko sayfasında, muafiyet türlerini ve amortisman gibi terimleri sözlükte bulabilirsin.

Sık sorulanlar