Şantiye açıldı. Poliçe ne zaman başlıyor?

Poliçe neyi kapsar?

CAR poliçesi genellikle iki ana bölümden oluşur:

İkinci bölüm ayrı bir limitle çalışır ve çoğu projede asıl riskin durduğu yerdir. Özellikle yoğun yerleşim içindeki kazı işlerinde komşu yapılara verilen zarar, projenin kendi maliyetini aşabilir.

İkinci bölümü — üçüncü şahıs mali mesuliyet — ayrıca vurgulamak gerekiyor çünkü projenin en büyük riski genellikle orada. Kazı sırasında komşu binada oluşan çatlak, vinçten düşen bir malzemenin yol açtığı zarar ya da şantiye çevresindeki bir yaralanma, inşaatın kendi bedelinden bağımsız ve çok daha büyük bir talep doğurabiliyor.

Ne zaman başlar, ne zaman biter?

Burası en çok hata yapılan yer ve hatanın bedeli ağır oluyor.

• Başlangıç: poliçede yazan tarih ya da malzemenin şantiyeye girişi — hangisi önceyse. Poliçe şantiye açıldıktan sonra yapıldıysa, aradaki dönemde oluşan zarar kapsam dışı kalabilir.
• Bitiş: poliçede yazan tarih ya da işin geçici kabulü / teslimi — hangisi önceyse.
• Süre uzarsa: inşaat gecikmeleri olağandır ama poliçe kendiliğinden uzamaz. Süre uzatımı zeyilname ile yapılmalıdır; unutulduğunda proje teminatsız devam eder.

Süre konusunda en pahalıya çıkan hata şu: poliçe süresi dolduğu hâlde inşaat devam ediyor. Bu durumda teminat yok ve bunu kimse fark etmiyor, çünkü günlük işleyişte poliçe tarihine bakılmıyor. İnşaat gecikmeleri kural olduğu için süre uzatımı bir istisna değil, planlanması gereken bir adım.

Bakım devresi teminatı

İş teslim edildikten sonra da risk bitmiyor. Bakım devresi teminatı, teslimden sonraki belirli bir süreyi kapsar ve iki biçimde sunulur:

• Dar bakım devresi: yalnızca yüklenicinin bakım yükümlülüğünü yerine getirirken verdiği zararları karşılar.
• Geniş bakım devresi: buna ek olarak, yapım döneminde yapılan bir hatanın teslimden sonra ortaya çıkması hâlini de kapsar.

İkincisi çoğu projede asıl ihtiyaç duyulan teminat, çünkü yapım hatalarının büyük kısmı teslim sonrası görünür hâle gelir. Sözleşme gereği bakım yükümlülüğün varsa bu satırı mutlaka sor.

İki bakım devresi türü arasındaki farkı tek soruyla anlayabilirsin: teslimden sonra çıkan bir kusur, yapım sırasındaki bir hatadan mı kaynaklanıyor? Dar bakım devresi yalnızca yükleniciden kaynaklanan sonradan oluşan zararı karşılar. Geniş bakım devresi ise yapım dönemindeki hatanın teslimden sonra ortaya çıkan sonucunu da kapsar — ve kusurların büyük kısmı tam bu gruba giriyor.

Kapsam dışında kalanlar

• Hatalı malzeme ve işçiliğin kendisi. Hatalı yapılan işin yeniden yapım maliyeti genellikle karşılanmaz; ama o hatanın sağlam kısımlara verdiği zarar çoğu poliçede kapsamdadır. İnce ama belirleyici bir ayrım.
• Gecikme ve ceza bedelleri. Sözleşmeden doğan gecikme cezaları teminat dışıdır.
• Projenin kendi hatası. Tasarım hatası genellikle mesleki sorumluluk sigortasının konusudur.
• Aşınma, pas, normal yıpranma.
• Belgelerin ve kıymetli evrakın kaybı.

Tasarım hatası satırı önemli: projeyi çizen mühendis ya da mimarın hatası CAR poliçesinin değil, mesleki sorumluluk sigortasının konusudur. İki poliçe birlikte düşünülmelidir.

İlk maddeyi açmak gerekiyor çünkü sık yanlış anlaşılıyor: hatalı işçiliğin kendisi teminat dışı ama o hatanın yol açtığı zarar kapsamda olabilir. Yani yanlış örülmüş duvarın yeniden örülmesi poliçeden ödenmez; o duvarın çökerek yan taraftaki tamamlanmış işi zarara uğratması ise değerlendirilir. Bu ayrım dosyaların önemli bir kısmını belirliyor.

Şantiyede konuşulması gereken ek teminatlar

CAR poliçesinin iki ana bölümünün yanına, projenin niteliğine göre eklenen teminatlar var. En sık gerekli olanlar:

• Çevredeki mevcut yapılar. Kazı yapılan bir projede komşu binalar en büyük risk. Bu teminat, üçüncü şahıs mesuliyetten ayrı olarak mevcut yapıların kendisini kapsar ve yoğun yerleşimde neredeyse zorunlu hâle gelir.
• İnşaat makineleri ve ekipman. Şantiyedeki vinç, ekskavatör ve kalıp sistemleri çoğu zaman ayrı bir bölümde sigortalanır.
• Enkaz kaldırma masrafları. Çökme sonrası molozun kaldırılması, onarımdan ayrı ve küçümsenmeyecek bir kalem.
• Hava yoluyla taşınan malzeme ve ekspres onarım. Süre baskısı olan projelerde, hızlandırılmış tedarik masraflarını karşılar.
• Grev, kargaşalık ve terör. Ayrıca eklenmedikçe kapsam dışıdır.

Bu listeyi projenin başında gözden geçirmek, işin ortasında fark edilen bir boşluğu kapatmaya çalışmaktan hem ucuz hem mümkün.

Listedeki ilk madde — çevredeki mevcut yapılar — özellikle şehir içi projelerde kritik. Kazı ve temel işleri komşu binalarda oturma ve çatlama yaratabiliyor ve bu talepler üçüncü şahıs limitini hızla tüketiyor. Bitişik nizam yapılaşmanın olduğu yerlerde bu teminat, poliçenin en çok kullanılan kalemi hâline geliyor.

Kim yaptırır, kim sigortalıdır?

CAR poliçesinde genellikle birden fazla taraf sigortalı olarak yer alır: işveren (mal sahibi), yüklenici ve çoğu zaman alt yükleniciler.

Bu önemli, çünkü hasar olduğunda taraflar arasında sorumluluk tartışması çıkabiliyor. Hepsinin sigortalı sıfatıyla poliçede yer alması, bu tartışmanın dosyayı kilitlemesini önlüyor.

Alt yüklenicilerin kapsamda olup olmadığını poliçeden teyit et; sözleşmede yazması yeterli değil.

Çok taraflı sigortalı yapısının bir sonucu daha var: taraflar arasında halefiyet uygulanmaz. Yani yüklenicinin kusuruyla oluşan bir hasarda sigortacı ödeme yaptıktan sonra yükleniciye rücu etmez — çünkü yüklenici de sigortalı. Bu, projedeki tarafları birbirine karşı dava açma riskinden kurtardığı için CAR poliçesinin en işlevsel özelliklerinden biri.

Poliçe kurarken: beş karar

1. Sözleşme bedeli doğru mu? Bedel, işin toplam maliyetini yansıtmalı. Eksik yazılırsa eksik sigorta doğar.
2. Üçüncü şahıs limiti yeterli mi? Yoğun yerleşimde yüksek tutulması gerekir.
3. Süre gerçekçi mi? Gecikme payı bırak.
4. Bakım devresi geniş mi dar mı?
5. Deprem, sel ve fırtına kapsamda mı? Bölgeye göre ayrıca eklenmesi ya da limitlenmesi gerekebilir.

Mühendislik branşının tamamını mühendislik sayfasında, mühendis ve mimarların kendi sorumluluğunu mesleki sorumluluk sayfasında bulabilirsin.

Sık sorulanlar