Aracı sattım: İMM poliçesi ne oluyor?

Rücu nedir, neden var?

Sorumluluk sigortalarında poliçe, zarar göreni korumak için kurulmuş. Bu yüzden şirket, sigortalının kusuru ağır olsa bile zarar görene ödeme yapıyor.

Ama ödedikten sonra, genel şartlarda sayılan hâllerde sigortalıya dönebiliyor. Buna rücu deniyor.

Yani sistem iki aşamalı: zarar gören korunuyor, maliyet ise sonunda kusurlu tarafa kalıyor.

İMM'de rücu halleri

• Kasıt ya da ağır ihmal,
• Geçerli sürücü belgesi olmaksızın ya da geçerli araç belgeleri bulunmaksızın sürüş,
• Alkol, uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi altında sürüş,
• Yolcu taşımaya uygun olmayan yerde ya da izin verilen sayının üzerinde yolcu taşıma,
• Hasardaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, bu durum zararı artırmışsa.

Listedeki ilk üç madde zorunlu trafik sigortasındakilerle örtüşüyor. Yani alkollü bir kazada hem trafik hem İMM ödeyip rücu edebiliyor.

Hasarda ne yapılması gerekiyor?

Genel şartlar, sorumluluk doğurabilecek bir olayı belirli bir süre içinde şirkete yazılı bildirmeyi şart koşuyor. Bunun yanında:

• Şirkete bilgi ve belge vermek,
• Kendisine tebliğ edilen dava ve icra belgelerini gecikmeksizin iletmek,
• Şirketin incelemelerine imkân tanımak,
• Zararı azaltacak önlemleri almak.

Bu yükümlülüklerin ihlali, zararı artırmışsa rücu listesine giriyor. Özellikle dava belgelerinin iletilmemesi, savunma hakkını ortadan kaldırdığı için ağır sonuç doğuruyor.

Araç satıldığında: poliçe kendiliğinden bitiyor

Burası çoğu kişinin bilmediği yer. Genel şartlara göre işletenin değişmesi hâlinde sözleşme, sigortacının önceden muvafakati yoksa kendiliğinden sona eriyor.

Kullanılmayan prim iade ediliyor. Ama önemli olan şu: yeni sahibin elinde, devam ettiğini sandığı bir İMM poliçesi kalıyor olabiliyor.

Pratik sonuç: araç alan kişi, devredilen dosyada İMM görse bile kendi adına yeni bir poliçe yaptırmalı. Araç satan kişi de iade için şirkete başvurmalı.

Kullanım şekli değişirse

Genel şartlar, aracın kullanım şeklinde bir değişiklik olduğunda bunun tanımlı süre içinde bildirilmesini istiyor. Şirket de bu bildirimin ardından sözleşmeyi feshedebiliyor ya da prim farkı isteyebiliyor.

Kullanım şekli değişikliği denince akla gelenler: hususi aracın ticari amaçla kullanılmaya başlanması, yolcu ya da yük taşımacılığına geçilmesi, aracın kiraya verilmesi.

Bu, sigortanın temelindeki basit kurala dayanıyor: prim, beyan edilen riske göre hesaplanıyor. Risk değişirse beyanın da değişmesi gerekiyor.

Beyan: baştan doğru yazılmalı

Genel şartlar, beyanın gerçeğe aykırı ya da eksik olması hâlinde şirkete sözleşmeyi feshetme ya da prim farkı isteme hakkı tanıyor. Kasıt varsa sonuç daha ağır.

Burada en sık rastlanan durum, aracı fiilen kimin kullandığı. Genç sürücüsü olan bir ailede aracın yalnızca deneyimli sürücü adına beyan edilmesi, prim avantajı gibi görünüyor ama hasar günü beyan tartışmasına dönüşüyor.

Zamanaşımı

Genel şartlar, motorlu araç kazalarından doğan tazminat taleplerinin zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten ve her hâlde kaza tarihinden itibaren belirli sürelerde zamanaşımına uğradığını düzenliyor; ceza mevzuatında daha uzun bir süre varsa o uygulanıyor.

Pratik anlamı: kaza dosyaları yıllar sonra da açılabiliyor. Poliçe ve kaza belgelerini saklamak, bu yüzden önemli.

Sık sorulanlar