Cihaz gitti. Ya içindeki veri?

Üç katman

Üçüncü katman özellikle gözden kaçıyor. Sunucun gittiğinde geçici bir çözüm için ödediğin kira ya da dışarıdan aldığın hizmet, donanım teminatının konusu değil.

Üçüncü katmanın adı poliçelerde genellikle ek çalışma masrafları olarak geçer ve kâr kaybından farklı çalışır: kâr kaybı kaybedilen geliri karşılar, ek çalışma masrafları ise işi sürdürebilmek için yaptığın fazladan harcamayı — kiralanan geçici cihaz, dışarıdan alınan hizmet, fazla mesai. Kesintiye dayanamayan işler için asıl ihtiyaç duyulan teminat bu.

Donanım tarafı: all risk mantığı

Elektronik cihaz poliçeleri genellikle all risk mantığıyla kurulur. Yani teminatlar tek tek sayılmaz; istisnalar sayılır.

Tipik olarak kapsamda olanlar:

• Kısa devre, aşırı gerilim, indüksiyon. Elektronik cihazlarda en sık hasar sebebi.
• Yangın, su, nem.
• Düşme, çarpma, kullanıcı hatası.
• Hırsızlık. Şartları poliçede ayrıca tanımlanır.

Kapsam dışında kalanlar ise makine kırılmasındakiyle benzer: aşınma, sarf malzemesi, üretici garantisi kapsamındaki durumlar, estetik hasarlar ve yazılım hatası kaynaklı sorunlar.

Veri teminatında sınırı netleştirmek gerekiyor: teminat verinin yeniden oluşturulma masrafını karşılar — veri girişi, yazılımın yeniden kurulması, yedekten geri yükleme işçiliği. Verinin ticari değerini ya da kaybından doğan iş kaybını karşılamaz. Bu yüzden teminat bir yedekleme politikasının yerine geçmiyor; onu tamamlıyor.

Taşınabilir cihazlar: ayrı bir dünya

Laptop, tablet, kamera, ölçüm cihazı gibi taşınabilir ekipman genellikle ayrı şartlara tabidir.

• Coğrafi kapsam. Yalnızca işyeri sınırları içinde mi, yurt içinde her yerde mi, yurt dışında da mı? Saha ekibi olan işletmelerde bu satır kritik.
• Araçta bırakılan cihaz. Çoğu poliçede araçtan hırsızlık için ek şartlar vardır: görünür yerde bırakılmamış olması, aracın kilitli olması gibi.
• Gözetimsiz bırakma. Kamuya açık alanda gözetimsiz bırakılan cihazın çalınması genellikle istisnadır.

Taşınabilir cihazlarda en çok hasar reddine yol açan madde ikincisi: araçta bırakılan cihaz. Poliçelerin çoğu bu durumu ya tamamen kapsam dışı tutar ya da görünmeyen bir yerde ve kilitli araçta olma gibi şartlara bağlar. Sahada iş yapan ekipler için bu satırı önceden okumak ve ekibe söylemek gerekiyor.

Bedel nasıl yazılır?

Elektronik cihazlarda bedel, yeni değer yani cihazın bugün yenisinin alınma maliyeti üzerinden yazılır. Satın alma fiyatı değil.

Sebep şu: teknoloji ürünlerinde fiyatlar hem düşüp hem de kur etkisiyle yükselebiliyor. Üç yıl önceki alış fiyatı üzerinden yazılan bedel, bugün aynı cihazı almaya yetmeyebilir — eksik sigorta sonucu doğar.

Bedele kurulum ve nakliye masraflarını da eklemek yaygın uygulamadır; bu kalemler hasar sonrası yeniden ortaya çıkar.

Bedele eklenmesi gereken bir kalem daha var: yazılım lisansları. Cihaz değiştiğinde üzerindeki işletim sistemi ve özel yazılımların yeniden lisanslanması gerekebiliyor ve bu, bazı ölçüm ve kontrol cihazlarında donanımın maliyetine yaklaşıyor. Bedel yazarken donanım, kurulum, nakliye ve lisans birlikte düşünülmeli.

Makine kırılmasından farkı ne?

Bir işletmede çoğu zaman ikisi birden gerekir: üretim hattı için makine kırılması, sunucu ve ofis ekipmanı için elektronik cihaz.

İki poliçenin ayrımını somutlaştıralım: bir CNC makinesinin motoru makine kırılmasının, aynı makinenin kontrol kartı ve ekranı ise çoğu zaman elektronik cihaz poliçesinin konusu. Aynı makine, iki ayrı poliçe. Bu yüzden karma ekipmanı olan işletmelerde hangi parçanın hangi poliçeye yazıldığını listelemek, hasar gününde dosyanın hangi kapıya gideceğini belirliyor.

Hasar olduğunda ne yapılır?

1. Cihazı çalıştırmayı deneme. Özellikle su ya da aşırı gerilim hasarında tekrar çalıştırma denemesi zararı büyütebilir ve "hasarı artırıcı davranış" tartışması doğurabilir.
2. Hemen bildir. İhbar süresi poliçede yazar.
3. Cihazı tespit yapılana kadar sakla. Tamirciye gönderilen ya da atılan cihaz üzerinde tespit yapılamaz.
4. Veri teminatın varsa yedeğin durumunu belgele. Son yedeğin ne zaman alındığı sorulacaktır.
5. Onarım ya da ikame tekliflerini topla. Birden fazla teklif, tutar tartışmasını kısaltır.

Bir ayrıntı: cihaz onarılamaz durumdaysa ödeme genellikle eşdeğer bir cihazın bugünkü maliyeti üzerinden yapılır — aynı model artık üretilmiyorsa muadili esas alınır. Bu, teknoloji ürünlerinde sık karşılaşılan bir durum.

Poliçe kurarken sorulacak beş soru

1. Veri ve yazılım teminatı dahil mi? Dahilse limiti ne?
2. Ek çalışma masrafları var mı? Kiralık cihaz ve dışarıdan hizmet bedelini kapsıyor mu?
3. Taşınabilir cihazlar kapsamda mı, coğrafi sınır ne?
4. Bedel yeni değer üzerinden mi yazıldı?
5. Yedekleme şartı var mı? Varsa bu şartı fiilen yerine getiriyor musun?

Makine kırılmasıyla karşılaştırmayı arıza mı hasar mı yazısında, branşın tamamını mühendislik sayfasında bulabilirsin.

Sık sorulanlar